O bir demokrat. Tahsilli bir kadın, sivri laflar ediyor, genç ve sivil olanların yanında yürüyor. O kadar bilgili ki biz sosyalistlere kim bilir kimden duyduğu rivayetleri tarihimizmiş gibi anlatıyor. O, özellikle de eş cinsellerin ne bu dünyada ne öbür dünyada “doğru yolu” bulamayacağını hepimize hatırlatıyor. Ne mutlu ki o var, aksi halde biz tüm yolunu kaybetmiş zavallılar, bu ipsiz sapsız sürü günah çukurunda kendi pisliğimizde boğulacaktık. Bu yazı Yeni Şafak’ın tazesi, Taraf’ın eskisi Hilal Kaplan’a adanmıştır.
Hilal Kaplan’ı tanımayanlarınız için bu giriş bir şey ifade etmiyor olabilir. Hilal Kaplan, Türkiye’deki LGBT düşmanlığının resmi aile patroniçesi Aliye Kavaf’la birlikte bayraktarıdır. Kendisi “hamdolsun” ki bu dünyaya, İslamcıların ne kadar demokrat ve aydın insanlar olduklarını, kendileri dışındaki hayat tarzlarına pek tahammül etmeseler de bunun mühim olmadığını, nefret suçu işlemenin o kadar da “berbat” bir şey olmadığını anımsatmak için gelmiştir.
Kendisini yazımıza konu yapan ise Bawer Çakır’ın Bianet’teki haberi. Haber şöyle: Yeni Şafak Gazetesi Yazarı Hilal Kaplan “Durde!” ve Sosyal Değişim Derneğinin 16-17 Nisanda Lütfü Kırdar Kongre Merkezinde düzenleyeceği “Uluslararası Nefret Suçları Konferansı”ndan lezbiyen, gey, biseksüel, travesti ve transseksüellerin (LGBT) tepkileri nedeniyle çekildi.
Hilal Kaplan’ın dünya okumasına göre tanımlarsak “Günah teknesinin yolcuları” olarak yıllardır homofobi ve transfobi ile mücadele eden LGBT hareketi İslamcıların bugün ülkede kendilerini iktidara taşıyan “mazlum edebiyatı”nın son kalelerinden Hilal Kaplan’a karşı başlattıkları kampanyada başarıya ulaştı. Hilal Kaplan bunu gizli ulusalcı bir hareket olarak tanımlar mı bilemeyiz; malum, demokratlarımızın sosyalist olan her şey ulusalcıdır teziyle hepimize tezek kokusu sürmesi alışkanlığımızdır; ancak LGBT hareketinin yapısından ve neden Türkiye’de, özellikle de medya için önemli olduğundan bahsetmek boynumun borcu.
LGBT hareketleri Türkiye’de zamanında feministlerin bile dışladığı, hatta bazı feminist grupların acaba beraber yürüsek mi diye eylemlerde hala çekince ile yaklaştığı gruplardır. Yıllar önce Ekşi Sözlük’te rastladığım bir tanım vardı: Dersimli, Sosyalist, Alevi, Kürt, Lezbiyen. Neredeyse tümü “ötekiliği paketiyle birlikte gelen” bu sıfatlara sahip olan biri için hayatta kalmanın, Sünni heteroseksüel coğrafyamızda ne anlama geldiğini biliyor musunuz? Bu anlamı kolay kolay idrak edilemeyecek bir sürgünün ifadesidir. LGBT hareketi sokaklardan, kiralık apartman dairelerinden, vakıflardan, yürüyüşlerden, her yerden sürgündür. Katıldıkları 1 Mayıslarda “iktisadi liberalizm” yanlılarının bile adı çığlık çığlığa yankılanırken ne yazık ki hâlâ Türkiye Solu’nda bile “acaba söylesek mi” sorusunu sordurandır.
İşte bu yüzden tam şimdi konferanstaki moderasyon görevi iptal edilen yüce köşe yazarı, had bildiricimiz Hilal Kaplan’ın yaptığı politik açıklamayı iyi okuyun: “Katılıp orada düşüncelerimi söylemek genel yaklaşımı eleştirmek de bir yoldu ve bunun için gidecektim, ama şu an gelinen noktada katılmamanın daha doğru olacağına karar verdim ve bunu konferans düzenleyicilerine de bildirdim.”
Liberal dilin bize yaptığı en büyük kötülük olduğunu düşündüğüm politik doğruculuk çerçevesinde düşünülünce Kaplan’ın açıklaması gayet “temiz ve yerinde”. Peki ya açıklamayı mütakiben Twitter’dan gelen “Ama eş cinsellik hâlâ günah” açıklaması?
Hilal Kaplan bu “Bana ne, benim dediğim doğru” mantığıyla Yeni Şafak’tan Akit’e oradan da çocuklara sevgisiyle bilinen fikirdaşı Hüseyin Üzmez’le birlikte çocuk esirgeme kurumuna tayin olursa şaşırmayın. Buradaki bürokratlık evresinden sonra bir sonraki genel seçimlerde vekil seçilip bakanlığı döneminde Aliye Kavaf’ın yarıda bıraktığı “Eş cinselliğin hastalık olduğu yargısını yayma” misyonunu yerine getireceğine kendi adıma eminim. Hilal Kaplan hala Yeni Şafak gazetesinde yazıyor ve LGBT bireylerden nefret ediyor. Biz mi, biz sadece 2011 yılındayız ve çığlık atmaya çalışıyoruz. Bize başka şans verdiler mi sanki?
evrensel etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
evrensel etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
15 Nisan 2011 Cuma
6 Nisan 2011 Çarşamba
Milliyetçi muhafazakârlığın kafa karışıklığı / Evrensel - 6.04.2011
2000′li yıların şehirler arası otobüs yolcularına yaptığı en büyük kötülük koltukların arkasına yerleştirilen küçük televizyon ekranları oldu. Firmalar ve reklam şirketleri tarafından büyük birer yenilik olarak sunulan bu dev hizmetlerin nasıl birer ideolojik araç haline geldiği üstüne kafa yormak da sanırım bize düşüyor.
Bu seyahat süreçlerinde izleyebileceğimiz kanallar otobüs firmaları tarafından belirleniyor. Elbette her firma bir şekilde
kendi bakış açısına uygun kanalları biz yolda sıkılan, yetersiz ışıkta kitap ve gazete okuyamasın diye ışıkları yetersiz bırakılmışlar için harika şeyler öneriyor. Tabii ki bu öneriler bambaşka bir noktaya taşıyor bizi. Örneğin STV ve TGRT ile artık iyice yarışma kanalına dönen Show TV’deki programlar arasında zorunlu olarak seçim yaptığım yolculukta karşılaştığım, insanlığın ve zekanın ulaştığı son nokta olarak STV’nin Kollama dizisini izlemek beni derin bir düşünceye sürükledi. Özellikle de dizideki Kaya Minik isimli Yalçın Küçük kopyası karakteri, ilgili karakter bir terör örgütünün baş adamı, gördüğümde STV izleyen birinin adi bir terör örgütünün ideolojik haritasını tıpkı Türkiye Solu’nun haritasını yaslaya yaslaya kafatası ölçme yetisiyle bilinen Yalçın Küçük’e yaslaması beni hiç ama hiç şaşırtmadı.
Bu seyahat süreçlerinde izleyebileceğimiz kanallar otobüs firmaları tarafından belirleniyor. Elbette her firma bir şekilde
Yıllardır, cemaatin devletçi çocukları devlet içi yapıları başka devlet içi yapılarla devlet adına dizilerde çözerken elbette Ergenekon ile Marx ve Lenin de konudan nasibini alacaktı. Yalçın Küçük’ü temsil eden karakterin odasında Marx ve Lenin’in kızıl portreleri vardı. Tarih boyunca katillerin portrelerini duvarlarına asmış milliyetçi muhafazakâr kitlenin Marx ve Lenin’le ne problemi olduğunu hepimiz biliyoruz. Akıllarında Kürt sorunu ile sosyalistliği daha ilk günden eşleyen ve dahi milliyetçi terminolojiye tayanıp hepimize terörist demeyi görev bilen, Marx ve Lenin’den iddianamelerinde terörist olarak bahseden bir zihniyet tabii ki durmadı. Hemen yan kanalda, bir başka AK medya ürünü olan TGRT Haber’de, Evet’in yakışıklı temsilcisi Osman Can, demokrat hukukçuların AKP’liler karşısında aldığı yenilgi yetmezmiş gibi, hala yeni bir anayasanın yararlarından ve AKP’nin aslında bu anayasa için ne kadar çabaladığından bahsediyordu. Haberleri okumasam, Cemil Çiçek’in çıktığı sünnetsiz insan avlarının, Kürt sorununa ve anadilde eğitime yönelik bakış açılarının, Torba Yasa’nın farkında olmasam Osman Can’ın yürek parçalayıcı performansı beni hızla AKP’nin Türkiye’nin demokrasi mesihi, bizi o hak ettiğimiz yere getirecek parti olduğuna inanacaktım. Bu üç birbirinden “kafa yoran” kanal arasında, Show TV ve getirdiği yayıncılık anlayışı ayrı bir konu, yaptığımız seçim bana öyle ya da böyle meclisteki %10 üstü partilerin durumunu hatırlattı.
Bir yanda hala soğuk savaş elçiliğini yapan MHP ve AKP, diğer yanda işi iyice popülizme dökmüş, değişiyoruz deyip TÜSİAD’ın bana kalırsa önemli ama çok gecikmiş olan teklifine, “Bu onların kendi görüşüdür” deyip haftasına Twitter’dan 1 Nisan Şakası yapan CHP var, şakayı çok daha önce yaptığının farkında olmayan CHP.
Aslında televizyon kanalları bu memleketin ruh halini, ideolojik kodlarını yarattığı katilleri bize anımsatmak adına büyük bir şans. Örneğin sosyalist partilerin yaptıkları TÜSİAD’ınkinden bin kat daha önemli ve temelli anayasa çalışmalarını iddianamelere devleti bölmeye yönelik hamle olarak geçirenlerin TÜSİAD’ın önerilerini çatır çatır yayınlıyor olması, demokratlık değil reklamveren reklamalan ilişkisinin bir parçası olabilir mi? Aksi halde, yıllardır bize “Türkiye Türklerindir” diyenlerin, maddelerin değişebilirliğine ulaşmak için binlerce insanın katledilmesinden zevk aldığını söylemek zor değil. Meğer birilerinin demokrat olması için Hrant’ın, Musa Anter’in, Göktepe’nin ölmesi şartmış. Bilemedik…
31 Mart 2011 Perşembe
Ulusalcılar ve cemaatçilerin ‘demokrasi’ yanılsaması / Evrensel 30 Mart 2011
Her sabah gazeteleri sütun sütun dolduran o kelime bütünlerini, haberleri, dönemi aşan okumalar yaparak incelemek bir gazete okuru için şanstır. Türkiyeli olmanın verdiği bir pratik bilinçle ilgisi var denebilir. Örneğin hepimiz 3 Ağustos 2009 tarihli Radikal’de çıkan “Terörden hapse düşüren kanıt: Bir yemek, iki bardak çay...” başlıklı haberi nedenleri, sonuçları ve işleyiş biçimi dahilinde incelemiş olsaydık 2011’in Martında yaşadıklarımızı böylesine “derin” bir sarsıntı ile karşılamayacaktık.
Radikal’in haberinin girişine bakmak bile yeterli aslında dramımızı anlamak adına: “Sevim, Devrimci Karargah lideri Yılmazkaya’yı okuldan tanıyordu. Bu arkadaşlık sadece onu değil yeğeni Ceren’i, eski eşi Necdet’i, Necdet’in sevgilisi Melek’i, Melek’in arkadaşı Metin’i de hapse düşürmeye yetti.”
İçinde bulunduğumuz dönem tarihsel olarak “İlklere” gebe değil. Ragıp Zarakolu zaten anlattı, Karabekir’e karşı da bu tarz bir “Kitap taslağı toplama” eyleminin yapılmış olduğunu. Mühim olan, bu olayların okumasını “ilkler” üstünden değil, genel politik atmosfer üstünden yapmak. Örneğin tek partili (1930’ların CHP’si) Türkiye ile tek partili (2000’lerin AKP’si) Türkiye’si arasında yapılacak karşılaştırma küresel bir analiz kaldırmaz; ancak hukuk pratiği ve her iki dönemin öne çıkan ideolojilerinin yasama, yürütme ve yargı üstündeki hakimiyetlerini bir arada düşündüğümüzde birbirlerinin antitezi olarak sunulan her iki sistemin de birbirinin ruh ikizi olduğunu görebiliyoruz.
Kısacası, bugün kimi liberallerin de Ahmet Şık’a yöneltilen operasyona aynı “sertlikle” yanıt vermesinin ardında yatan neden iktidarın çürümüşlüğünü yöntemlerine kadar indirmesi ve 2000’lerin başında birileri tarafından umutla karşılanan o rüzgarını tersten estirmesidir. Tam bu noktada habercilere ve köşe tutanlara düşen görevin içeriği evriliyor elbette. Haberler arasında kurulacak kronolojik ve hukuki bağ ile AKP döneminde ve öncesinde gerçekleştirilen tüm hukuksuz ve antidemokratik “ileri demokrasi hukuku” eylemlerini bir bağlam içerisinde ele almak. Ahmet Şık, dürüstlüğü ve gazeteciliği ile hepimiz için eşi bulunmaz bir mücadele fırsatı daha yaratarak ifade özgürlüğüne vurulan darbe ile bir şekilde hepimizin girmekten tereddüt ettiği o kapıyı bize açmış oldu. Şık’ın mahkumiyetini bir “mağduriyet”, her şey yolunda giderken ortaya çıkan bir “hata” olarak ele almaksa emin olun ki naiflik olur.
Bugün medyanın mağduriyeti ve mazlumluğu sadece kendine dokunduğunda görür hale gelmesi mesleğimizin geleceği açısından durumun ne derece vahim olduğunun en önemli göstergesidir herhalde.
“Şık ve Şener için adalet, Tuncel’e nefret”
Örneğin ulusalcıların bu dönem içerisinde ortaya koydukları tavır gerçekten göz yaşartıcı. Muktedirlik tarihleri boyunca İstiklal Mahkemelerinden DGM’ye birçok alanda halkın canına okuyan bu ideolojik kamp, bir anda konu “İmamın Ordusu” olduğunda galeyana gelmekte sakınca görmedi. Aynı kamp, gazetelerinin birinci sayfalarında gazetelere yapılan baskınları değil Tuncel’in attığı tokadı (Ayrı ve keyifli bir yazının konusu) ya da Baydemir’in panzerin üstüne çıkışını görmeyi tercih etti.
Medya çalışanlarının niyet okumasını yapacak değilim. Kantçı olmadığım için “Ama çıkış noktası iyilik” diyerek kimseyi kayıracak durumda da değilim. İki yüzlü ve yalancı demokratlığın memleketi taşıdığı noktayı yaşıyoruz. Cemaate sırtını yaslayan “İyi Kürtler” kadar, orduya sırtını yaslayan “İyi Türkler” de birileri tarafından “yeni komünizm” ilan edilen ama özünde demagoji hariç hiçbir şey taşımayan AB kriterine göre demokrasi ile bağ kurarak birilerinin gözüne girmeye çalışıyorlar. Bahsettiğimiz iki “kendine demokrat” çevrenin karşısında birleştiği bir alan olan sivil itaatsizlik dönemimizin turnusolü olacak ve bu OHAL dönemi geçtiğinde kimlerle aynı safta yürümemiz açısından rehberlik edecek. Kürtlerin ve sosyalistlerin gözlerine iyi bakın, bizim Ahmet Şık’a tanıklığımızı da Tuncel’e tanıklığımızı da meşru kılan o gözlerin tarihlerinde gördükleridir. AKP ve CHP’nin onayladığı devletin çıplak şiddetini görmeye ve göstermeye var mısınız?
26 Mart 2011 Cumartesi
Adaletin kara mizahına karşı bir gazeteci: Baha Okar / Evrensel 23.03.2011
Gazeteciler için yürüyor, aynı sofrada otursa birbirlerini boğmaktan bir an bile tereddüt etmeyecek gazeteciler. Tedirginler. Bir fotoğrafa denk geliyorum. Ağabeylerime, gazetelerin koridorlarından tanıdığım başka yüzlere benzeyen, sanki bir dönemin çocuklarına bahşetmiş olduğu o bakış açısına dair bir iz taşıyan fotoğraf Baha Okar’a ait. Nedim Şener’in ve Ahmet Şık’ın tutuklanmalarının böylesine tartışıldığı bu dönemde, bu köşeden “KCK” ve “Devrimci Karargah” adıyla sık sık andığımız, susturma operasyonu diye nitelendirdiğim o operasyonlardan birinin tutsak ettiklerinden birine yani.
Bilim ve Gelecek dergisinin idari işlerini yürüten, aynı zamanda editörlüğünü yapan Baha Okar 21 Eylül sabahı 04.00’de emniyet güçleri tarafından evi basılarak gözaltına alınmış ve 25 Eylül sabahı da tutuklanarak cezaevine gönderilmiş. Okar, aramızdaki çetecileri, darbecileri çevirmesi gereken bir operasyonun tutukladığı bir basın mensubu. Ama hikayesi öyle basit değil:
Kamuoyuna “Devrimci Karargah” bünyesinde 12 kişi ile birlikte tutuklanmış. Sorgusu sırasında kendisine yöneltilen suçlamalar Okar’ın mahkumiyetine dair soruları beraberinde getiriyor: 1.5 yıl kadar önce İstanbul-Bostancı’da çıkan çatışmada öldürülen bir Devrimci Karargah üyesinin evinde Okar’ın tek bir adet parmak izine rastlandığı; bir PKK itirafçısının Baha Okar’ın 2005 yılında Kuzey Irak’taki PKK kamplarında kaldığını söylediği; annesine ait olduğu iddia edilen bir telefondan şu anda Ergenekon davasının sanığı olan bir Ulusal Kanal çalışanının defalarca arandığı gibi derin ve devletin birini mahkum etmek için yeterli bulduğu iddialar mevcut.
Operasyonların sürdürülme biçimi açıkçası sonsuz bir özensizliğin ve yine Okar’ın çalıştığı dergide bir dönem yayınlanan sosyal bir ağa, yani örneğin çevrenizdeki altı kişi aracılığıyla dünya üstünde herhangi birine ulaşabileceğinize dair teoriyi doğrular nitelikte. Örneğin dokunduğunuz bir kapı tokmağı ya da VCD sizi mahkumiyeti zaten şaibeli olan bir insanın yanında hapse götürebiliyor. Derginizde oturup çalıştığınız, herkesin gözü önünde olduğunuz ve bunun kanıtlanabileceği anlarda ışınlanarak olsa gerek Kuzey Irak’a kadar gidip eğitim alıyor falan olmalısınız ki kendisi PKK’nin kamplarında eğitim almakla da suçlanıyor. Okar devletin yıllardır halkın gözüne sokmak istediği o suçlu modelinin ta kendisi gibi lanse ediliyor. Yıllarca katillerini Avrupa’ya ve ülkeye salıp “Vatan için kurşun attırıp, kurşun yedirenler” pek haz etmedikleri bilimle ilgili siyasi analizleri de olan bir derginin editörünü süper bir vatan hainine dönüştürmekte gecikmiyor, bu da yetmezmiş gibi işkenceci eskisi (eskiliği tartışılır), şimdinin vekil adayı bir adamla aynı davadan yargılayabiliyor. Devlet, karşısında boynu kıldan ince olmayan, yolu evrimden ve bilimden geçmiş olanları deyim yerindeyse “doğramakta” sakınca görmüyor.
Baha Okar tutuklanmadan önce telefonları dinleniyordu ve fiziki takip altındaydı. Savcılıkça iddia edilenin aksine sahte bir kimliğin değil kimlik fotokopilerinin üstünde parmak izleri vardı, dahası fotokopilerin bulunduğu ve örgüt evi olduğu iddia edilen evde Okar’a ait bir iz dahi bulunamamıştı. Okar’ın o eve girip çıkmadığı bile belli değil. Okar’ın DK’de tutuklanan ya da serbest bırakılan ve davada ismi geçen kimseyle telefon konuşması tespit edilmemiş. Annesine ait olduğu iddia edilen telefon numarası üstünden Okar annesi ile hiç konuşmamış dahası Okar ve Annesi başka bir numara üstünden iletişim kuruyor. Çalıştığı derginin basım şirketi Baha Okar’ın Kuzey Irak’a gidip kampa katıldığı iddia edilen dönemde dergide işinin başında olduğuna dair tüm belgeleri savcılığa sunmuş durumda. Dahası bir PKK itirafçısının 1990 yılındaki bir fotoğraf üstünden yaptığı tanımlama üstünden, hiçbir şekilde yüzleştirilmeden yapılan teşhis Okar’ı içeride tutuyor.
Okar; Ergenekon, Devrimci Karargah ve KCK davaları denen tüm bu davaların ortasında bir yerde dergisine döneceği günleri bekliyor. Dergideki arkadaşlarına derginin gidişatına ilişkin yazılar yazıyor, keşke orada olsaydım “İşimi temiz, düzgün ve kendim yapmayı” severim diyor her mektupta. Okar sadece mesleğine ve yaşamını adadığı dergisine değil, sokaklara da özlem duyuyor. Bizim, gazetecileri hatırlamak için ana akımdan birilerinin tutuklanmasına ihtiyacımız oluyor. Bu yazı bir utanç yazısıdır, hem adalet, hem gazetecilik adına. Bu karanlık adaletsizlik bitsin diyorsanız:
13 Mart 2011 Pazar
Hayatın eylemlilik kararı / Evrensel 16-03-2011
“Kimliğin yoksa zaten ölü gibisin. Hepimiz yaşadığımızı hissedebilmek için dağa çıktık” diyor savaşın bir canlı tanığı, Bejan Matur’un Dağın Ardına Bakmak kitabında. İçinde dağa çıkan ya da bir şekilde oradan dönenlerin hikayesini barındıran bu kitabı okurken, hayatın eğiticiliği konusunda emin oluyorsunuz. “Academia”nın yahut sıradan bir kent hayatı tecrübesinin bize öğrettiği o “kimlik” problemlerinin çok dışında bir şeyi, bir hikayeyi anlatıyor Kürt sorununun muhatapları bize. Bir anda öğrendiğiniz o afili cümlelerden çok daha fazlası düşüyor içinize, teoriye karşı pratiğin canlılığıyla baş başa kalıyorsunuz.
Bugün baştan sona gazetelerinizi tarayın. Bu hikayeler devlet ve insan arasında geçen hikayelerin sonuçları. İkinci ve üçüncü sayfalar hariç belki de. En sıradanın en hakimle diyaloğuna tanıklık etmek için elimize aldığımız bu gazetelerin iyi niyetle ya da kötü niyetle çıkmış olsun dillerinden bağımsız olarak ele aldığımız hikayelerine baktığımızda insan evladının devlet karşısındaki derin kırılganlığını görüyoruz. İnsanın muhatabı olarak devlet değil, devletin muhatabı olarak insanı. Kısacası her gazete, öyle ya da böyle tutunma mücadelesinde bir insanı anlatıyor bize. Ama farklı pencerelerden.
Örneğin bu pencerelerden biri Dink cinayetini çözümlemek için savcılardan bile çok çalışmış bir gazeteciyi polisin nasıl haldır haldır götürdüğünü size şu şekilde anlatıyor: Gazeteci bir terör örgütüyle ortak çalışıyor, hukukun doğal işleyişi budur. Bir başka gazete ise gazetecinin tek suçunun gazetecilik olduğunu anlatıyor size. İnsan olmak erdemi kadar büyük bir suç olmadığını bize hatırlatanlara inat bunun bir suç olmadığını söylüyor.
OTORİTELERDEN UZAK BİR ALAN
Gazete dilinin, gazete perspektifinin oturmaya başladığı nokta tam olarak tarafınızı seçtiğiniz noktadır. Objektif yahut nesnel gazetecilik denen yalana inanmıyoruz. Bunun birçok gerekçesi var. Gazeteciliğin hak odaklı olması için verilen mücadeleyi en haklı kılacak gerekçeleri sıralayarak başlamakta fayda var. Her şeyin ötesinde objektivizmi belirleyen anayasa unsurları ve kanunlar oluyor. Böyle bir hal altında, objektivizm, geçen hafta değindiğimiz iktidar kapısı gazeteciliğinden öteye gidemiyor. Kanuni sınırlar içerisinde, korkuyla yapılan bir gazetecilik, mesleğini yapanı anlamsızlaştırmakla kalmıyor, mesleği de hiçleştiriyor. İkinci bir gerekçe ise bugüne dek “objektivizm” adına yapılan gazeteciliğin haberin hak odaklılığını her daim resmi bir açıklama yahut sıkıcı bir tekziple yok edişidir. Devletin her konuyla ilgili yapılacak bir açıklaması ya da memurların açıklama yapmamasına ilişkin bir yönetmeliği vardır. Devlet budur, nerede susacağımızı söylemekle yetinmeyen, kendi uzuvlarını da susturmak konusunda sonsuz başarı elde edebilen bir birimler toplamı.
Şimdi birileri çıkmış, gazetecilerin onlara bavulla servis edilenler hariç hiçbir bilgiye sahip çıkmaması için bize baskı yapıyor. Türkiye’de sol tarafta olduğu için medyanın sağ alanından daima dışlanmış bizim tarafın katledildiği onca cinayetin aydınlanması için çaba sarf eden Ahmet Şık’ı, Nedim Şener gibi Dink olayını çözümlemiş bir gazeteciyi ele geçirdikleri belgeler nedeniyle suçluyor. “Araştırmacı gazetecilik bitti” diyenlerin kına yaktığını duyar gibiyim. Araştırmacı gazetecilik aslında bitmiyor, gazetecilerin araştırma özgürlükleri ellerinden alınıyor. Bir meslek fast-food’laştırılıyor. Bir meslek özünden uzaklaştırılıyor ve tabiri caiz ise memuriyete dönüştürüyor.
Bize objektivizm denen o naneyi dayatıyorlar. Onların doğrularını onların söylediği gibi söylememizi istiyorlar. Biz kimsenin sekreteri değiliz. Biz ne “Başbakanın eski danışmanı” gibi söylenenleri daha anlaşılabilir kılmakla ne de Cumartesi Anneleri’ni susturmakla yükümlüyüz. Biz Cumartesi Anneleri’ne, tutuklu aileleri ve yakınlarına, köyleri yakılan Kürt çocuklarına, tecavüz edilme korkusu ile sokaklara çıkamayan kadınlara tanığız. Ne Başbakan, ne de medyadaki uzuvları bizi davalara müdahil olmakla suçlamasın. Bu gazeteciliğin ve hayatın eylemlilik kararıdır. Biz savaşacağız, gücünüz varsa kalemimizi yenin.
7 Mart 2011 Pazartesi
Sahibinin sesi eko yaptı / Evrensel 07.03.2011
7 Mart 2011 sabahında her zaman okudukları gazetelerini eline alanları sürpriz beklemiyordu. Dahası, tarafını çoktan belli eden Taraf, Sabah, Yeni Şafak ve Zaman gazeteleri sanki yazı işleri aynı masa etrafında toplanıyormuşçasına ortak bir tavırla çıkmıştı. Yeni Şafak “Yazıdan kitaptan değil, deliller var” derken okyanus ötesinin sesi Zaman gazetesi “Savcılık: Gözaltıların gazetecilikle ilgisi yok” açıklamasının altında “Açıklanamayacak deliller var” diyerek hani şu, nedense bizim bir türlü erişemediğimiz; ama davanın selameti gereği insanları içerde tutmaya yeten o delilleri öne sürüyordu. Hıncal Uluç, Emre Aköz ve Engin Ardıç gibi belaltı yazarları ile tirajına tiraj katan Sabah Gazetesi ise savcının yakışıklı fotoğrafının yanında tırnak içinden “Açıklanamayan deliller var” diyerek, “Savcının ve Savcılığın sesi” sloganını akıllara getiriyordu. Kısacası sahibinin sesi eko yaptı ve gazeteciliğin artık “haysiyetli” bir meslek olup olmadığı sorusu bir kez daha akıllara geldi.
ZAMAN'A GÖRE ‘ZANLILAR’ BİZE GÖRE ‘GAZETECİLER’
Bu dört gazetenin sermaye analizini yapmamıza gerek yok. Teker teker haberlerinin içerik analizini yapmakta ise derin bir fayda var. Örneğin Zaman'ın internet sitesinde tüm basının “Gazeteciler” olarak bahsettiği Nedim Şener ve Ahmet Şık'a dair tanım şöyle: Zanlılar!
Zanlı kelimesi size bir cinayeti ya da bu tarz bir adi suçu, ciddi bir olumsuzlamayı çağrıştırmıyor mu? Amaç tam da bu zaten. Yıldıray Oğur'un Pınar Selek için “Dava bu kadar uzun sürdüğüne göre illa ki bir şey vardır” diyen tavrının ardında yatan neden de bu değil miydi? Bu soru işareti veya tanımlamalar etrafından bireylerin simgesel olarak suçlu ilan edilmesidir. Zanlı, sanık ya da bir işi yaptığına dair şüphe olan kimselerin “Gazetecilik” kimliklerinin dışında simgelenmesi ve geçmişte kullanılan örnekler dâhilinde suçluluklarının kanıtlanmasında araç olarak kullanılan bir kelimedir.
ÇİÇEK, BÖCEK, TARAF!
Yeni Şafak kendinden bekleneni layığıyla yaparken gelelim Türkiye basınının okeye dördüncüsü (AKP'li bürokratların en sevdiği oyun olarak okey ayrı bir yazı konusu olabilir) Taraf ise Murai Batu cinsi bir kuşun fotoğrafının yanından kuş kadar ama Gazetecileri “Zanlı” ilan eden manşetiyle hepimize ders veriyordu. Meslekten arkadaşlarımız gözaltına alınırken septik yazılar yazarak savcıların işini kolaylaştırmalı, ilk sayfaya mümkünse kuş falan koyarak, haberin hemen altına da “Hukuk giremedi, Başbakan girdi” gibi seksizmin dibine vuran bir başlıkla Başbakan'ın 3. Ordu ziyaretini ekleyerek olayı çözmeliydik. Bilemedik. Biz Başbakan'ın vakanüvisi, methiye düzeni, gazetecilik düşmanı olmadığımızdan olsa gerek Taraf'ın ilk sayfası Nedim Şener ve Ahmet Şık'ın evinin önünde nöbet bekleyen bu ülkenin haysiyetli insanlarının gazetelerinin sayfalarına benzeyemedi.
SAVCISININ GAZETESİ
Zamanında “Paşasının Başbakanı” manşetiyle büyük sükse yapan bir gazetenin Zekeriya Öz'ün özel arabası tadında hizmet vermesi, ki savcı polis dostluğu hepimizin tanık olduğu bir hakikattir, olsa olsa “Savcısının gazetesi” olmanın açık kanıtıdır. Gazetede herkes gazetecilerin tutuklanmasından ayrı tellerden çalarken, hakkını teslim etmemiz gereken Ümit Kıvanç ve Murat Belge'nin davanın sulandırılışına yönelik uzun süre sonra gelen sürpriz yorumlarına rağmen bavuldan çıkan gazeteci Mehmet Baransu ise savcının redaktörü olarak duruma el koymuştu bile. Türkiye'de medya olsa olsa böyle bir şeydi. Salonun akustiği konusunda bilgimiz yok; ama matbaasını şunu bunu bilmesek de, sözleri eko yapıyordu ve biz bu şarkıyı daha önce dinlemiştik. Adı ne miydi? Sahibinin sesi!
6 Mart 2011 Pazar
İliştirilmiş gazetecilik ya da vakanüvislik / Evrensel 02-03-11
İşte Türkiye medyasında efsane bir sahne daha. Kaddafi rejiminin krizini çözmek için “adamımız” oraya yollanmış. Tüm dünyanın gözü halkıyla çatışan bu devlete bakarken Cüneyt Özdemir özel jetle “bir geceliğine” Libya’ya ayak basıyor ve Kaddafi’nin oğluyla konuşmaya başlıyor. Kaddafi JR’ın iki lafından biri şu: “Şu kente arabanızla gidebilirsiniz, isterseniz askerlerimiz de size eşlik edebilirler”
Objektif gazetecilik denen naneyi yutanlar için Cüneyt Özdemir büyük habercilik başarısına devam ediyor. Karşısında her gün onlarca insanın ölüm emrini veren bir adam var. Öylesine rahat ki Özdemir, soruları öylesine paslar veriyor ki, insanın sahiden tüm bu ölümlerin gerekli olduğuna inanası geliyor. Örneğin Kaddafi’nin oğlunun “Biz 100 kadar teröriste karşı savaşıyoruz” cümlesinin altını deşmeye gerek görmüyor. O iktidarla karşı karşıya olduğunda susmayı bilenlerden. Onun gücü her daim programına katılan emekli bürokrat ve generallere yeterken, deplasman gerginliğinden midir bilinmez üstüne bomba yağdırılanın Libya halkı olduğunu görmezden gelebiliyor. O “objektif” bir gazeteci. Yetiştiği ekolün gereğini yapıyor. Onun için insanlık başarısı değil, gazetecilik başarısı önemli. Yine aynı şeyi yapıyor, konuşuluyor.
Önündeki Libya haritasından isyan olan bölgeleri gösteren Kaddafi’nin tutarsızlığından bile dem vurmuyor Özdemir. Kaddafi sadece iki kentte durum sakin değil dedikten sonra kuzeydoğuda kurulan iki devletten bahsettiğinde muhtemelen kafasında soru işareti oluşmuyor. İktidarın bir şekilde bu üreyen devletlere çözüm bulacağından emin. Cüneyt Özdemir kabul etsin ya da etmesin orada bir vakanüvis olarak görevini ideal biçimde yerine getiriyor. Sahi, nedir vakanüvis? Osmanlı Devleti döneminde olayları padişah himayesinde subjektif olarak değerlendiren devlet memuru. “E hani objektifti Cüneyt Özdemir?” diyebilirsiniz. Bu gayet haklı bir soru olur; ancak bu sorunun cevabı temel olarak ülkemizdeki hakim medyanın objektivite kavramını neye dayandırdığına göre değişebilir. Türkiye’de “objektif” medya var mıdır? Böyle bir şey mümkün müdür? Patronlu medyada, sendikasız medyada, onu bunu geçtim Recep Tayyip Erdoğan’ın ya da kendisinden önceki tüm versiyonların hüküm sürdüğü bu ülkede özgürlükçü, eşitlikçi, bağımsız bir medya geleneğinin oluşması size mümkün gözüküyor mu?
Biz iliştirmiş gazetecileri tanırız. Onları sadece Körfez Savaşı’nda değil, devrimcilere, Kürtlere karşı yürütülen savaşlarda da askerin ve polisin kolunda gördük. Operasyonlarla ilgili olarak canlı yayında “Baskın yaptık” diyen bir muhabiri yaratan tam da bu düzendir. Sosyalist basının bu garip objektivizmle aynı safta olmasını bekleyemezsiniz; ama tüm o patronlu gazeteler polisin elinden tutan küçük çocuk fotoğrafında bir yüzdürler sadece. İlişmek için illa ki miğfer ve süngü gerekmez. Bazen davalara ilişir insanlar. Örneğin ‘24’ isimli televizyon kanalı gibi gün boyunca “Devrimci Karargah” komplosunun belgeselini çekip yayınlar bazıları. Türkiye Gazeteciler Cemiyetinin ya da tüm diğer meslek örgütlerinin bu objektivite meselesine iki elle sarıldığına eminim; ancak Türkiye’nin mesleki haysiyeti, insaniyetle bir tutanları olarak bu iliştirilmiş objektiviteden kendimizi kurtarıp barış gazeteciliğiyle, hak odaklı habercilikle buluşmamızın zamanı geldi de geçti bile. Osmanlı’nın devamı mıyız değil miyiz tartışmalarını yürütenlere verebileceğimiz en güzel cevap muhtemelen “Osmanlı’nın sansürcülüğünü aldık” olur “Kadın çocuk demeden” diyen Başbakanın sözlerine de nazire yapıp.
Yazıyı bitirirken Cnnturk.com’da “Polisin eylemci kadına dayanamayıp yumruk attığını” iddia eden videoya dair bir şeyler söylemek sanırım boynumuzun borcu. Elbette ki polislerin olduğu kadar halkların da bir dayanma sınırı vardır. Yarın öbür gün Cnnturk.com’da olur mu bilmem; ama haysiyetli yayın organlarında “Halk dayanamadı, yumruğunu patlattı” cümlesini duyarsak hiç şaşırmayalım. Türkiye’de devrimcilerin elleri armut toplamıyor. Nasırlı ellerin öfkesi, cop tutanlarınkine benzemez. Uyandıralım.
25 Şubat 2011 Cuma
Ajandamız yetmedi dergimize de göz diktiler! / Evrensel 23-02-11
Haftalık ve Aylık Express herhalde benim kuşağım için sosyalizmi ve insanlık denen o asil hissiyatı keşif açısından en mühim referanslardan olmuştur. Bugün Express ve Roll tayfasının son güzel emeği Bir+Bir’i gazete sütunlarına taşımak zorunda kalışımızın ise tam olarak Türkiye’nin ruh hastası bir basın dağıtım sistemine sahip olması. D&R, tam da kendisine yakışan bir hareketle Bir+Bir’i raflardan kaldırmış. Hem de dergi emekçilerinin bu konudan haberi karar alındıktan sonra oluyor. Ve dahi durumu Ekşi Sözlük’ten duyuyorlar. İşte bu şerait altında zaten her ay çıkmakta zorlanan dergi, her köşe başında, “Gelin kitabı benden alın, mahallenizin kitapçısı batsa da olur” diyerek sinsizce gülümseyen kitap marketinin de çabalarıyla bu ay bir kısmımızın evlerine ulaşamıyor.
Durumumuz net aslında. Nezih bir anlayışla Metis Ajandası’nı yüce değerlerimize muhalefet olarak adlandıran firmadan cesaret alan HEPAR’lı (bilmeyenler için Hak ve Eşitlik Partisi) gençlerin kitapçılara “Ya bu çocuk 10 Kasıma işiyor ya!” şeklinde serzenişlerini içeren videonun Youtube’da paylaşılması ise hepimizi derin yaslara boğdu. Devletin bütün tabularının ve taburlarının haysiyetine sahip çıkma gereksinimi hisseden arkadaşların “Gerekirse başka kaynaklar için de uyarırız” diyerek Beşiktaş’taki bir başka kitapçıyı tehdit etmeleri ise bu ülkede hiçbir şeyin faşizm kadar serbest olmadığı gerçeğini hepimize tekrar hatırlatıyordu. 1990’lı yıllarda gözaltında kaybedilenleri, Cumartesi Anneleri’ni haberleştirme cesaretine sahip olan, 2000’lerde solun omurgasızlaştırılmaya çalışılmasına, liberal terminolojinin sosyalist terminolojiyi ele geçirme çabasına ses çıkarabilen, “Yetmez; ama yumurta” diyebilen bir ekibin elinden çıkan bir derginin arkasında durmak ne yazık ki birçok edebiyatçı için mümkün olmayacak. Dahası sanırım, artık devletin kitaplara sansürü yerine kitapçılar başlı başlarına sansür kurumları gibi çalıştığından yıllardır akademide “Gate keeping” denen, hangi haber yapılır, hangisi yapılmaz diye adlandırdığımız süreç, “Hangi gazete rafa konur hangisi konmaz” şekline evrilip durumu hepimiz için içinden çıkılmaz hale getirecek. Kısacası distribütörler zaten “Kâr eder, etmez” tadında yaptıkları ayrımın yanına “Okumasın anarşikler, hain domdomlar” perspektifini de ekleyebilecekler.
Birkaç yıl önce İzmir’de Ferhan Şensoy’un “Kalemimin Sapını Gülle Donattım” kitabını sorduğum kitapçı bizde o kitap yok demiş, sonra tonunun yanlış anlaşılabileceği endişesiyle “Yanlış anlamayın, Ferhan Şensoy’u çok severim, sadece elimizde yok” diyerek durumu açıklamıştı. Şimdi düşünüyorum da Kemalistler yıllarca “Şeriatçılar gelecek her şeyimizi elimizden alacaklar” diye ortalığı inlettikleri o “Sansür” meselesinin aslını özgürlükçülere ve Kemalizm adına en çok zarar verilmiş insanlara bölünmez bütünlük, Atatürk ilkeleri vs. adına uygulayacaklarsa ve o kitapçı gibi hiç yoktan üzülerek “Ferhan Şensoy’u çok severim; ama elimizde yok” demek yerine hassasiyetlerden dem vuracaklarsa vay halimize.
BİR+BİR’DEN RAHATSIZ OLANLAR İÇİN ÖZEL NOT
Eğer Bir+Bir’den rahatsızsanız, İstiklal Marşı’nın yeniden yaratım sürecinde işlenip İstikbal Marşı haline getirilmesi sizi üzüyorsa bence İstiklal Marşı’nı bir içerik analizinden geçirip hemen ardından bu marşın üstüne yazılan ilgili besteyi incelemenizde büyük fayda görüyorum. Zaten Bir+Bir ekibi NTV’de Mirgün Cabas’ın programında konuyla ilgili itirazlarını dile getirdiler; ancak bu itirazın en, ama en anlamlı kısmı, bir şiirin bestelenişinin doğululukla batılılık arasında kalmış ruh halini nasıl olup da ifade edebileceğini, bu halin ne kadar iğreti durabileceğini hepimize hatırlattılar. Milliyetçilikle ümmetçilik arasına sıkışan; halktan değil her daim haktan yana duran dizelerden elbette bir şaheser çıkmayacaktı; ama en azından birileri söylene söylene deforme olmuş bu masalın yansıttığı ruh halinden yeni bir “batılı devlet” çıkmayacağı gerçeğiyle baş başa kalabilirler. Ha bu arada, 24 yaşında 100 küsur yıl ceza alan kadın gazeteciyi hangi “batılı” ülkenin hakimi mahkum etmişti sahiden?
Durumumuz net aslında. Nezih bir anlayışla Metis Ajandası’nı yüce değerlerimize muhalefet olarak adlandıran firmadan cesaret alan HEPAR’lı (bilmeyenler için Hak ve Eşitlik Partisi) gençlerin kitapçılara “Ya bu çocuk 10 Kasıma işiyor ya!” şeklinde serzenişlerini içeren videonun Youtube’da paylaşılması ise hepimizi derin yaslara boğdu. Devletin bütün tabularının ve taburlarının haysiyetine sahip çıkma gereksinimi hisseden arkadaşların “Gerekirse başka kaynaklar için de uyarırız” diyerek Beşiktaş’taki bir başka kitapçıyı tehdit etmeleri ise bu ülkede hiçbir şeyin faşizm kadar serbest olmadığı gerçeğini hepimize tekrar hatırlatıyordu. 1990’lı yıllarda gözaltında kaybedilenleri, Cumartesi Anneleri’ni haberleştirme cesaretine sahip olan, 2000’lerde solun omurgasızlaştırılmaya çalışılmasına, liberal terminolojinin sosyalist terminolojiyi ele geçirme çabasına ses çıkarabilen, “Yetmez; ama yumurta” diyebilen bir ekibin elinden çıkan bir derginin arkasında durmak ne yazık ki birçok edebiyatçı için mümkün olmayacak. Dahası sanırım, artık devletin kitaplara sansürü yerine kitapçılar başlı başlarına sansür kurumları gibi çalıştığından yıllardır akademide “Gate keeping” denen, hangi haber yapılır, hangisi yapılmaz diye adlandırdığımız süreç, “Hangi gazete rafa konur hangisi konmaz” şekline evrilip durumu hepimiz için içinden çıkılmaz hale getirecek. Kısacası distribütörler zaten “Kâr eder, etmez” tadında yaptıkları ayrımın yanına “Okumasın anarşikler, hain domdomlar” perspektifini de ekleyebilecekler.
Birkaç yıl önce İzmir’de Ferhan Şensoy’un “Kalemimin Sapını Gülle Donattım” kitabını sorduğum kitapçı bizde o kitap yok demiş, sonra tonunun yanlış anlaşılabileceği endişesiyle “Yanlış anlamayın, Ferhan Şensoy’u çok severim, sadece elimizde yok” diyerek durumu açıklamıştı. Şimdi düşünüyorum da Kemalistler yıllarca “Şeriatçılar gelecek her şeyimizi elimizden alacaklar” diye ortalığı inlettikleri o “Sansür” meselesinin aslını özgürlükçülere ve Kemalizm adına en çok zarar verilmiş insanlara bölünmez bütünlük, Atatürk ilkeleri vs. adına uygulayacaklarsa ve o kitapçı gibi hiç yoktan üzülerek “Ferhan Şensoy’u çok severim; ama elimizde yok” demek yerine hassasiyetlerden dem vuracaklarsa vay halimize.
BİR+BİR’DEN RAHATSIZ OLANLAR İÇİN ÖZEL NOT
Eğer Bir+Bir’den rahatsızsanız, İstiklal Marşı’nın yeniden yaratım sürecinde işlenip İstikbal Marşı haline getirilmesi sizi üzüyorsa bence İstiklal Marşı’nı bir içerik analizinden geçirip hemen ardından bu marşın üstüne yazılan ilgili besteyi incelemenizde büyük fayda görüyorum. Zaten Bir+Bir ekibi NTV’de Mirgün Cabas’ın programında konuyla ilgili itirazlarını dile getirdiler; ancak bu itirazın en, ama en anlamlı kısmı, bir şiirin bestelenişinin doğululukla batılılık arasında kalmış ruh halini nasıl olup da ifade edebileceğini, bu halin ne kadar iğreti durabileceğini hepimize hatırlattılar. Milliyetçilikle ümmetçilik arasına sıkışan; halktan değil her daim haktan yana duran dizelerden elbette bir şaheser çıkmayacaktı; ama en azından birileri söylene söylene deforme olmuş bu masalın yansıttığı ruh halinden yeni bir “batılı devlet” çıkmayacağı gerçeğiyle baş başa kalabilirler. Ha bu arada, 24 yaşında 100 küsur yıl ceza alan kadın gazeteciyi hangi “batılı” ülkenin hakimi mahkum etmişti sahiden?
17 Şubat 2011 Perşembe
Faşizmin ‘Öz’ Dili ve özgür Kıbrıs! / Evrensel 16-02-2011
Devlet makamından şahıslar üstüne konuşmanın demode olduğu zamanlardayız. Artık devletliler, devlet, kendi yerine ondan çok daha afili laflar edebilecek adamlara sahipler. Efendiler ve sahipleri arasındaki bu derin ilişkiyi açığa çıkarmak için çek senet defterine ihtiyacımız yok. Temiz bir söylem analizi bize yetiyor da artıyor. Hatta işin akademik boyutundan haberdar olmaya gerek yok, ırkçılar ve milliyetçiler, köşelerinden bize “Bu vatan bizim, siz hain dalkavuklarsınız” diye bağırmakta tereddüt bile etmiyorlar. Irkçı olmak bu ülkede suç değil, hatta ceza evinde evlilik ve alınan kilolarla ya da en çok okunan gazetede bir köşeyle ödüllendirilebiliyor.
11 Şubat 2011 tarihli statükonun amiral gemisi Hürriyet’teki yazısında Yılmaz Özdil aslında hepimize “ayağımızı denk almamız gerektiğini” söyleyen o afili ceketli bol yıldızlı komutanların ve Erhan Tuncel gibilerinin safında olduğunu söylüyor. Peki sahiden ne hissediyor Kıbrıslılar, ne düşlüyorlar, ne yaşıyorlar?
MİLLİYETÇİLERİN “UNUTMA!” EDEBİYATI
Kıbrıs’taki Havadis gazetesinden arkadaşımız Hasan Yıkıcı, Kıbrıs’ın güneyinde aktif olan Milliyetçiliğe Karşı Gençlik Örgütü Aktivistlerinden Kariati Athina ile yaptığı görüşmede adanın her iki yanındaki halklarda halihazırda görülen ırkçılık eğilimini konuşmuştu. Söyleşide adanın her iki yanında da devletlerin değişimi ve dostluğu istemeyen kirli eliyle yürütülen kampanyanın da iç yüzünü ortaya seren çeşitli örnekler vardı; ama Athina’nın verdiği en güzel örnek 15 ve 20 Temmuz tarihlerinden, yani adanın iki dönüm noktasından. Kıbrıs’taki iki hakim gücün birbirine zulmettiği bu iki tarihle ilgili olarak kuzeydekiler “15 Temmuz dönemini unutma” derken adanın güneyinde duvarlarda şöyle yazıyor: “20 Temmuzu unutma”. Yılmaz Özdil, o duvarlara “Unutma” yazan sistemin o çocuklara yaptığını görmeyenlerden. Dahası, Kıbrıs’ın o arada kalmış, başbakan gibilerinin karşısında sessiz kalacağı düşünülen psikolojisinin mimarisinde katkısı olanlardan. O devletin yüksek çıkarlarıyla “Ayşe tatile çıkabilir” modunda tüm dünyanın gözünde “işgalci” konumuna gelişine hiçbir şekilde ses çıkarmıyor. O’na göre görev yerine getirilmiş, bedel ödenmiş. Kıbrıs artık Türklerindir. Tıpkı gazetesinin manşetinin yanında gözümüze sokar gibi belirtildiği gibi: Türkiye’nin Türklerin olduğu yalanı gibi yani.
KAPİTALİZMİN ARACI OLARAK MİLLİYETÇİLİK!
Hasan’ın yaptığı söyleşiye dönecek olursak burada üstü çizilen bir nokta var: Kapitalizmin aracı olarak Milliyetçilik. Tarih boyunca “sağ” görüşten olan, kapitalizmle hiçbir alıp veremediği olmayanların, din ya da milliyetçilik gibi kavramların ardından vahşi ve acımasız ideolojilerini bize yedirmelerini izledik. Bugün özdil gibi “pundit”ler, karşımıza çıkıp bize yurtseverlik dersi veriyorlar. Özdil 2010’da “Irkçılığa ve Milliyetçiliğe Dur De!” girişimi tarafından muhtemelen yazılarını okurken kendisine okkalı sevgiler yollayan halkın oylarıyla yılın ırkçısı seçilmeyi içine sindirmiş olacak ki yazısını şöyle bitiriyor: “Bugün, oralarda, utanmadan, Türkiye defolsun gitsin diye “hastir” pankartı açan Rumdalkavuğu lavuk! Yüreğin varsa... Gel de al. “ Kıbrıs’ı yıllarca parababalarının çiftliği gibi kullanan, bürokrat zengin etme atölyesine çevirenler için şimdi Kıbrıs’ta yaşanan herhangi bir dram öyküsü eğer kuzeyde yaşandıysa altın değerinde. Hemen köşelerine bunları taşıyıp “Yaşasın Türkiye’nin sonsuz gücü” diyerek devletin zulmüne “Hastir” diyenlere ders vermeye kalkışacaklar. Onlar, adanın güneyini hiç görmeyecek, tatiller dışında Kıbrıs’a hiç gitmeyecekler. Kıbrıslılar başkaldırının Türkçe anlamını çoktan unutmuş gibi gözüken bizlere hangi dilde olursa olsun anlamamız gereken harika bir ders verdiler. Güneyde ya da kuzeyde. Kıbrıs’ın genç halkları direniyor. Bırakınız “Hastir” desinler, bırakınız dünyaya güzel bir hareket göstersinler tam da içlerinden geldiği gibi. Biz hakkımızı almaya varız Özdil, sen holdinginin parlak merdivenlerinden inmeye var mısın?
MİLLİYETÇİLERİN “UNUTMA!” EDEBİYATI
Kıbrıs’taki Havadis gazetesinden arkadaşımız Hasan Yıkıcı, Kıbrıs’ın güneyinde aktif olan Milliyetçiliğe Karşı Gençlik Örgütü Aktivistlerinden Kariati Athina ile yaptığı görüşmede adanın her iki yanındaki halklarda halihazırda görülen ırkçılık eğilimini konuşmuştu. Söyleşide adanın her iki yanında da devletlerin değişimi ve dostluğu istemeyen kirli eliyle yürütülen kampanyanın da iç yüzünü ortaya seren çeşitli örnekler vardı; ama Athina’nın verdiği en güzel örnek 15 ve 20 Temmuz tarihlerinden, yani adanın iki dönüm noktasından. Kıbrıs’taki iki hakim gücün birbirine zulmettiği bu iki tarihle ilgili olarak kuzeydekiler “15 Temmuz dönemini unutma” derken adanın güneyinde duvarlarda şöyle yazıyor: “20 Temmuzu unutma”. Yılmaz Özdil, o duvarlara “Unutma” yazan sistemin o çocuklara yaptığını görmeyenlerden. Dahası, Kıbrıs’ın o arada kalmış, başbakan gibilerinin karşısında sessiz kalacağı düşünülen psikolojisinin mimarisinde katkısı olanlardan. O devletin yüksek çıkarlarıyla “Ayşe tatile çıkabilir” modunda tüm dünyanın gözünde “işgalci” konumuna gelişine hiçbir şekilde ses çıkarmıyor. O’na göre görev yerine getirilmiş, bedel ödenmiş. Kıbrıs artık Türklerindir. Tıpkı gazetesinin manşetinin yanında gözümüze sokar gibi belirtildiği gibi: Türkiye’nin Türklerin olduğu yalanı gibi yani.
KAPİTALİZMİN ARACI OLARAK MİLLİYETÇİLİK!
Hasan’ın yaptığı söyleşiye dönecek olursak burada üstü çizilen bir nokta var: Kapitalizmin aracı olarak Milliyetçilik. Tarih boyunca “sağ” görüşten olan, kapitalizmle hiçbir alıp veremediği olmayanların, din ya da milliyetçilik gibi kavramların ardından vahşi ve acımasız ideolojilerini bize yedirmelerini izledik. Bugün özdil gibi “pundit”ler, karşımıza çıkıp bize yurtseverlik dersi veriyorlar. Özdil 2010’da “Irkçılığa ve Milliyetçiliğe Dur De!” girişimi tarafından muhtemelen yazılarını okurken kendisine okkalı sevgiler yollayan halkın oylarıyla yılın ırkçısı seçilmeyi içine sindirmiş olacak ki yazısını şöyle bitiriyor: “Bugün, oralarda, utanmadan, Türkiye defolsun gitsin diye “hastir” pankartı açan Rumdalkavuğu lavuk! Yüreğin varsa... Gel de al. “ Kıbrıs’ı yıllarca parababalarının çiftliği gibi kullanan, bürokrat zengin etme atölyesine çevirenler için şimdi Kıbrıs’ta yaşanan herhangi bir dram öyküsü eğer kuzeyde yaşandıysa altın değerinde. Hemen köşelerine bunları taşıyıp “Yaşasın Türkiye’nin sonsuz gücü” diyerek devletin zulmüne “Hastir” diyenlere ders vermeye kalkışacaklar. Onlar, adanın güneyini hiç görmeyecek, tatiller dışında Kıbrıs’a hiç gitmeyecekler. Kıbrıslılar başkaldırının Türkçe anlamını çoktan unutmuş gibi gözüken bizlere hangi dilde olursa olsun anlamamız gereken harika bir ders verdiler. Güneyde ya da kuzeyde. Kıbrıs’ın genç halkları direniyor. Bırakınız “Hastir” desinler, bırakınız dünyaya güzel bir hareket göstersinler tam da içlerinden geldiği gibi. Biz hakkımızı almaya varız Özdil, sen holdinginin parlak merdivenlerinden inmeye var mısın?
9 Şubat 2011 Çarşamba
İnsana değil sermayeye taraf! / Evrensel 09-02-11
Mesleki bir gereksinim olarak değil, bir okur olarak Taraf’ı takip edenlerin, artık aşina olduğu belki de hoşnut olduğu bir durumdan bahsetmek şart. Bu gazete, totaliter kapitalist bakış açılarıyla barışık, işçi düşmanı, AKP’ye yönelik her türlü muhalif tutumu kapitalistin daniskası ana muhalefete yamamaya çalışan bir gazete olarak tarihe geçti. İnsan hakları savunucuları, liberaller ve eski solcular bu gazeteyi çok sevdi. Ellerinden bırakamadılar.
Bu kitlelerin neden çelişki içinde olduklarını açıklamak da bu yazının görevi. Örneğin İnsan Hakları Savunucuları’nın neden Taraf okurken bir hataya ortak olduklarıyla başlayalım. Ahmet Altan’ın Başbakanla kavga eder gibi yaptığı, uğruna mahkeme koridorlarına gideceği yazının ardından yazdığı “Sen ne güzel abimizdin Tayyip, niye böyle yapıyorsun” temalı satırların analizinden değil. Bu gazetenin ne hikmetse her fırsatta Türkiye’deki sosyalist harekete artık kadrolusu olduğu sermaye kanallarının ekranlarından saldıran Melih Altınok 4 Şubat 2011 tarihli Taraf gazetesinin altıncı sayfasında “Gazcı vali Ankara’yı ağlattı” başlığıyla yayınlanan haberiyle hepimize Taraf’ın neden kapitalist, emek karşıtı bir gazete olduğunu bir kez daha hatırlatmış oldu. Haber için seçilen görselde bir eylemci (Genç ve sivil olsam aktivist derdim; ama dilim varmıyor kusura bakmayın) tam tesisatlı yok edici polislerin üstlerine attığı gaz bombasını geri atarken görülüyor. Semiyotik denen olaydan haberdar olanlarınız böyle bir görüntünün neden tehlikeli olabileceğini zaten bilir. Saldırgan polis yerine eylemcinin özneleştirilmesi sermaye kulu medyanın sıkı sıkıya uyguladığı bir taktiktir. Yeni medya dilinin okulu Bianet’te yapılan haberleri bilenleriniz vardır. Ne denir örneğin? “Erkekler bu ay 27 kadın öldürdü.” Bu ideal bir haber yazımıdır. Evet, başlık olarak kullanılan “Gazcı vali Ankara’yı ağlattı” tam da buna örnek gözüküyor; ama olayı valiye indirgeyip, olayın asıl sorumlularını hep saklamak, gizli bir kötü niyetin göstergesi değil mi? O vali kime bağlıdır? O vali OSTİM’deki patlamayla nasıl ilişkilendirilmiştir. Sanayi ve ticaretten sorumlu devlet birimlerinin tam da torba yasanın protesto edildiği günde patlayan OSTİM’den ders çıkarması gerekmez mi? Eğer haysiyetli bir ülkede yaşasaydık, on yedi kişinin öldüğü gün, tam da onlar ölmesin diye yapılan haber bu eski sosyalist yeni sol-sivil (Hadi bakın yine sol dedim üzülmesin) tarafından gazeteye aktarılırken torba yasanın neden bu ülkenin işçi sınıfını ağlatacağını yazmaz mıydı? Dink cinayetindeki takip sorumsuzluğunda olduğu üzere Taraf neden bu sefer bu kadar isteksiz? Cemil Çiçek’in, Abdulkadir Aksu’nun, Faruk Çelik’in ayrıcalığı nedir ki uçları bu beylere dayanan haberler hep bu insanların altındaki kademelerden kurbanlarca yapılmış gibi gösterilmektedir. Emekçilerin öldüğü gün binlerce polisle sokaklarda solcu avına çıkan valiyi atayan insandan bahsetmek neden kimsenin aklına gelmez. Büyük sırıtış, Yüce İnsan Melih Gökçek sağ olsun hayatlarını kaybeden ailelere ev verecekmiş. Memleketimin insanının bir kısmı toplu mezarlardan çıkarken, devlet çöplüklere insan gömerken, siz şimdi çıkmış bize “Ev vermek” eyleminin yüceliğinden bahsediyorsunuz. Şimdi konumuzun muhatabı olan insan hakları savunucularına soruyorum, özgürlükçülere, demokratlara savunuyorum, hatta tüm bunların ötesinde muhafazakarlara soruyorum:
Bir toplumun, hayatta kalmak, koluna bacağına sahip çıkarak yaşamak istemesiyle ilgili tek olumlu satır yazmaktan kaçınanlar ne haklarını savunduğunuz insan evladına ne gibi bir katkı yapıyorlar?
Hepimize sosyalizm dersi veren Roni Margulies’in son haftalardaki yazılarına bakıyorum da Türkiye Solu’na yaptığı “Ekonomik bilgisizlik” eleştirisi tam da kendisine yakışıyor. Mısır’daki devrim cici, Türkiye’deki devrim kötü. Aferin Taraf’ın sol düşmanı şövalyeleri. İnsan için, hakkı için, demokrasi için yola çıkıp polisle kol kola geçmeyi biz sizde gördük. Ne demişti Murat Belge? “Polis çok değişti.” Sahiden, gelin onu eylemde gazdan ciddi zarar gören arkadaşlarıma anlatın. Ya da boşverin, anlatmayın!
Bu kitlelerin neden çelişki içinde olduklarını açıklamak da bu yazının görevi. Örneğin İnsan Hakları Savunucuları’nın neden Taraf okurken bir hataya ortak olduklarıyla başlayalım. Ahmet Altan’ın Başbakanla kavga eder gibi yaptığı, uğruna mahkeme koridorlarına gideceği yazının ardından yazdığı “Sen ne güzel abimizdin Tayyip, niye böyle yapıyorsun” temalı satırların analizinden değil. Bu gazetenin ne hikmetse her fırsatta Türkiye’deki sosyalist harekete artık kadrolusu olduğu sermaye kanallarının ekranlarından saldıran Melih Altınok 4 Şubat 2011 tarihli Taraf gazetesinin altıncı sayfasında “Gazcı vali Ankara’yı ağlattı” başlığıyla yayınlanan haberiyle hepimize Taraf’ın neden kapitalist, emek karşıtı bir gazete olduğunu bir kez daha hatırlatmış oldu. Haber için seçilen görselde bir eylemci (Genç ve sivil olsam aktivist derdim; ama dilim varmıyor kusura bakmayın) tam tesisatlı yok edici polislerin üstlerine attığı gaz bombasını geri atarken görülüyor. Semiyotik denen olaydan haberdar olanlarınız böyle bir görüntünün neden tehlikeli olabileceğini zaten bilir. Saldırgan polis yerine eylemcinin özneleştirilmesi sermaye kulu medyanın sıkı sıkıya uyguladığı bir taktiktir. Yeni medya dilinin okulu Bianet’te yapılan haberleri bilenleriniz vardır. Ne denir örneğin? “Erkekler bu ay 27 kadın öldürdü.” Bu ideal bir haber yazımıdır. Evet, başlık olarak kullanılan “Gazcı vali Ankara’yı ağlattı” tam da buna örnek gözüküyor; ama olayı valiye indirgeyip, olayın asıl sorumlularını hep saklamak, gizli bir kötü niyetin göstergesi değil mi? O vali kime bağlıdır? O vali OSTİM’deki patlamayla nasıl ilişkilendirilmiştir. Sanayi ve ticaretten sorumlu devlet birimlerinin tam da torba yasanın protesto edildiği günde patlayan OSTİM’den ders çıkarması gerekmez mi? Eğer haysiyetli bir ülkede yaşasaydık, on yedi kişinin öldüğü gün, tam da onlar ölmesin diye yapılan haber bu eski sosyalist yeni sol-sivil (Hadi bakın yine sol dedim üzülmesin) tarafından gazeteye aktarılırken torba yasanın neden bu ülkenin işçi sınıfını ağlatacağını yazmaz mıydı? Dink cinayetindeki takip sorumsuzluğunda olduğu üzere Taraf neden bu sefer bu kadar isteksiz? Cemil Çiçek’in, Abdulkadir Aksu’nun, Faruk Çelik’in ayrıcalığı nedir ki uçları bu beylere dayanan haberler hep bu insanların altındaki kademelerden kurbanlarca yapılmış gibi gösterilmektedir. Emekçilerin öldüğü gün binlerce polisle sokaklarda solcu avına çıkan valiyi atayan insandan bahsetmek neden kimsenin aklına gelmez. Büyük sırıtış, Yüce İnsan Melih Gökçek sağ olsun hayatlarını kaybeden ailelere ev verecekmiş. Memleketimin insanının bir kısmı toplu mezarlardan çıkarken, devlet çöplüklere insan gömerken, siz şimdi çıkmış bize “Ev vermek” eyleminin yüceliğinden bahsediyorsunuz. Şimdi konumuzun muhatabı olan insan hakları savunucularına soruyorum, özgürlükçülere, demokratlara savunuyorum, hatta tüm bunların ötesinde muhafazakarlara soruyorum:
Bir toplumun, hayatta kalmak, koluna bacağına sahip çıkarak yaşamak istemesiyle ilgili tek olumlu satır yazmaktan kaçınanlar ne haklarını savunduğunuz insan evladına ne gibi bir katkı yapıyorlar?
Hepimize sosyalizm dersi veren Roni Margulies’in son haftalardaki yazılarına bakıyorum da Türkiye Solu’na yaptığı “Ekonomik bilgisizlik” eleştirisi tam da kendisine yakışıyor. Mısır’daki devrim cici, Türkiye’deki devrim kötü. Aferin Taraf’ın sol düşmanı şövalyeleri. İnsan için, hakkı için, demokrasi için yola çıkıp polisle kol kola geçmeyi biz sizde gördük. Ne demişti Murat Belge? “Polis çok değişti.” Sahiden, gelin onu eylemde gazdan ciddi zarar gören arkadaşlarıma anlatın. Ya da boşverin, anlatmayın!
2 Şubat 2011 Çarşamba
Devrim, banal milliyetçilik ve ahlâk bekçiliği / Evrensel 02-02-11
29 Ocak 2011 tarihinde Sabah’ın web sitesini açanları şu başlık karşıladı: “KAHIR”E. Kahire’deki halk ayaklanmasını ele alan Sabah, Mısır Halkı’nı, Mübarek’in halkın hoşnutsuzluklarıyla ilgileneceğine dair açıklamasına rağmen sorun çıkarmakla eleştirmekle kalmadı, yaşanan olayları bir dram gibi haberleştirdi, sokağın ve ülkenin hakimlerini yağmacı ilan ederken, muktedirden yana tavrını, artık yandaşlığın kronikleşmesinden mi bilinmez, korumaya ısrarla devam etti.
Elbette sadece Sabah’ın ya da neoliberal medyanın perspektifinden bu olayı incelemekle kalmamalıyız. Bugün Mısır’da yaşananlara bile böylesine mütereddit yaklaşan, halkla arasına her daim bir mesafe koyan gazetecilerin yaptığı diğer hayati hatalara değinmekte büyük fayda görüyorum. Mısır’daki, Tunus’taki olaylara tüm dünya kilitlenirken, Arap ülkelerinde gerçekleşen bu büyük değişim herkesin “acaba” demesine neden olmuşken; birçoğunun Mısır’da ortakları, fabrikaları olan Türkiye Sermayesi’nin olaya farklı bir tepki vermesini bekler miydiniz? Örneğin Türkiye’nin tekstil üretiminde öne çıkan şehirlerinden Bursa’nın şirketlerinin Mısır’la yaptığı devasa miktarlara ulaşan üretim anlaşmalarının böyle bir devrimden zarar görme oranı, ne zaman halkın yeniden doğuşu kadar mühim oldu ki? Bunu da geçelim, Orta Doğu’da garip bir biçimde otorite olarak konumlandırılmış dokunulmaz gibi görünen bölgeye, yani Mısır’a birinin dokunması kimin işine gelebilir ki?
Bugün var olan ile yeni arasında ayrım yapmadan önce değişime karşı olanların, bu haberleri yapanların tam olarak neye karşı olduklarını düşünmek şart. Otoriter modernleşme karşıtlığı olarak olan biteni anlatanlar, yeni gelenin gücünü, dönüştürme kuvvetini küçümsüyorlar, çünkü medya ve sesi olduğu alan her daim yukarıdan bakmanın, ön görebilmenin, egonun kalesi olmuştur. İşte bu yüzden, bu aralar ne zaman dirense TARİŞ işçileri, ne zaman dayak yese öğrenciler, dünyanın herhangi bir yerinde halkın yumruğu vursa muktedire, böylesine derin bir korkuyla bakıyorlar ve hızla kötülemeye başlıyorlar. Büyük teorisyenler, her şeyin bilicileri, fabrikasyon yazarlar ısmarlama yazılarla bize istikrardan bahsediyorlar, ekonomik bütünleşmelerden...
Yine de biz, insanla holding gazetecileri arasındaki farkı bilecek kadar yaşadık sanırım. Her şeyin ötesinde, dava edilen muhabir/yazar arkadaşlarına e o da biraz fazla sivri dilliydi diyebilen bir mesleki mekanizmanın ahlâk ve haysiyet gibi kavramlardan ne kadar haberdar olabileceğini biliyoruz.
POSTA-NASYONALİZM VE FACEBOOK’UN AHLÂK BEKÇİLİĞİ
Geçtiğimiz haftanın meslek adına sanırım en utanç verici eylemlerinden birine de Candaş Tolga Işık imza attı. Garip bir biçimde dönem dönem Kürtlerle ilgili “olumlu” denebilecek yazılar da yazmışolan Işık’ın Kürt halkını ahlâksızlıkla suçlamasını bir yana bıraktım, ülkesinin gerçekleri gereği, onları temsil eden bir kanalı izlemek adına uydu almak zorunda kalmış insanların hepsini hedonist ve ahlâksız ilan etmek bir insanın salim kafayla yapacağı bir iş değildi.
Gerçi Türkiye’de logosunda Türk Bayrağı, Türkiye haritası gibi banal milliyetçilik figürleri bulunduran yayınların dünyasında yaşadığımızdan biz farkında olmayabiliriz; ancak okurla sadece “Kürt”, “Türk” kimlikleri üstünden değil, sınıf, insan hakları gibi açıdan ilgi kurmayı becerememiş, Anadolu’da yaşayanların görgü ve geleneklerinden uzak birinin bakış açısının daha derin olması beklenemezdi.
Yine de şu noktada dünyanın da bizden ileri durumda olduğunu söyleyemeyiz. Sosyal paylaşım ağı Facebook’ta LGBT aktivistlerinin hesaplarının sistematik olarak kapandığına dair ciddi veriler var. Benzer durum sosyalist, özgürlükçü aktivistler için de geçerli. Özellikle belirli profillerin çeşitli gerekçelerle raporlanması, yeni kamusal alan diyebleceğimiz internette de bazı gruplara yer tanınmadığı gerçeğini anlatıyor. İnternet, sokağın minyatürü haline geliyor. Sanal dünya yalan diyenler yanılmasın, ırkçılığın, heteroseksizmin ve faşizmin sözü orada da geçiyor!
Elbette sadece Sabah’ın ya da neoliberal medyanın perspektifinden bu olayı incelemekle kalmamalıyız. Bugün Mısır’da yaşananlara bile böylesine mütereddit yaklaşan, halkla arasına her daim bir mesafe koyan gazetecilerin yaptığı diğer hayati hatalara değinmekte büyük fayda görüyorum. Mısır’daki, Tunus’taki olaylara tüm dünya kilitlenirken, Arap ülkelerinde gerçekleşen bu büyük değişim herkesin “acaba” demesine neden olmuşken; birçoğunun Mısır’da ortakları, fabrikaları olan Türkiye Sermayesi’nin olaya farklı bir tepki vermesini bekler miydiniz? Örneğin Türkiye’nin tekstil üretiminde öne çıkan şehirlerinden Bursa’nın şirketlerinin Mısır’la yaptığı devasa miktarlara ulaşan üretim anlaşmalarının böyle bir devrimden zarar görme oranı, ne zaman halkın yeniden doğuşu kadar mühim oldu ki? Bunu da geçelim, Orta Doğu’da garip bir biçimde otorite olarak konumlandırılmış dokunulmaz gibi görünen bölgeye, yani Mısır’a birinin dokunması kimin işine gelebilir ki?
Bugün var olan ile yeni arasında ayrım yapmadan önce değişime karşı olanların, bu haberleri yapanların tam olarak neye karşı olduklarını düşünmek şart. Otoriter modernleşme karşıtlığı olarak olan biteni anlatanlar, yeni gelenin gücünü, dönüştürme kuvvetini küçümsüyorlar, çünkü medya ve sesi olduğu alan her daim yukarıdan bakmanın, ön görebilmenin, egonun kalesi olmuştur. İşte bu yüzden, bu aralar ne zaman dirense TARİŞ işçileri, ne zaman dayak yese öğrenciler, dünyanın herhangi bir yerinde halkın yumruğu vursa muktedire, böylesine derin bir korkuyla bakıyorlar ve hızla kötülemeye başlıyorlar. Büyük teorisyenler, her şeyin bilicileri, fabrikasyon yazarlar ısmarlama yazılarla bize istikrardan bahsediyorlar, ekonomik bütünleşmelerden...
Yine de biz, insanla holding gazetecileri arasındaki farkı bilecek kadar yaşadık sanırım. Her şeyin ötesinde, dava edilen muhabir/yazar arkadaşlarına e o da biraz fazla sivri dilliydi diyebilen bir mesleki mekanizmanın ahlâk ve haysiyet gibi kavramlardan ne kadar haberdar olabileceğini biliyoruz.
POSTA-NASYONALİZM VE FACEBOOK’UN AHLÂK BEKÇİLİĞİ
Geçtiğimiz haftanın meslek adına sanırım en utanç verici eylemlerinden birine de Candaş Tolga Işık imza attı. Garip bir biçimde dönem dönem Kürtlerle ilgili “olumlu” denebilecek yazılar da yazmışolan Işık’ın Kürt halkını ahlâksızlıkla suçlamasını bir yana bıraktım, ülkesinin gerçekleri gereği, onları temsil eden bir kanalı izlemek adına uydu almak zorunda kalmış insanların hepsini hedonist ve ahlâksız ilan etmek bir insanın salim kafayla yapacağı bir iş değildi.
Gerçi Türkiye’de logosunda Türk Bayrağı, Türkiye haritası gibi banal milliyetçilik figürleri bulunduran yayınların dünyasında yaşadığımızdan biz farkında olmayabiliriz; ancak okurla sadece “Kürt”, “Türk” kimlikleri üstünden değil, sınıf, insan hakları gibi açıdan ilgi kurmayı becerememiş, Anadolu’da yaşayanların görgü ve geleneklerinden uzak birinin bakış açısının daha derin olması beklenemezdi.
Yine de şu noktada dünyanın da bizden ileri durumda olduğunu söyleyemeyiz. Sosyal paylaşım ağı Facebook’ta LGBT aktivistlerinin hesaplarının sistematik olarak kapandığına dair ciddi veriler var. Benzer durum sosyalist, özgürlükçü aktivistler için de geçerli. Özellikle belirli profillerin çeşitli gerekçelerle raporlanması, yeni kamusal alan diyebleceğimiz internette de bazı gruplara yer tanınmadığı gerçeğini anlatıyor. İnternet, sokağın minyatürü haline geliyor. Sanal dünya yalan diyenler yanılmasın, ırkçılığın, heteroseksizmin ve faşizmin sözü orada da geçiyor!
Ölemeyenlerin öyküsü / Evrensel - 26 Ocak 2011
Oscar Wilde şöyle diyor: İnsan kaç hayat yaşarsa, o kadar ölümle ölür. Bugün dünya üzerinde insanca yaşanan milyonlarca hayatın birini bile yaşayamayanlar, bir hayatı bile çok gördüklerimiz hakkında konuşmayacaksak, bu bizi yapsa yapsa orta halli muhafazakâr bir ülkeye başbakan yapar.
Türkiye’nin dört bir yanından mühimmat fışkırırken, o mühimmatlarla ilgisi olduğu tahmin edilen ya da hiç de saklanmaya gerek duymayan ve birilerinin depolarında bulunan silahların eseri olan bitmiş hayatlar ölüm kuyularından çıkmaya devam ediyor. Hepimiz Ali Sami Yen ile TT Arena’nın durumunu, Adnan Polat’ın Galatasaray’a ne kadar yakıştığını tartışırken orada bir yerde bitkilerin değil hayatın yok edilmiş, kökü salınmış duruyor toprakta. Anlıyoruz, biz İstanbul’un, İstanbullu’nun gündemiyle bu kadar meşgulken, Anadolu’nun topraklarının neden çorak kaldığını, insanlarının gözlerinde neden garip bir burukluk olduğunu görüyoruz, çünkü o toprakların altında torunları, çocukları, babaları, anneleri yatıyor. Sadece 2010 yılında 16 çocuk ölmüşken, bu ülkede medyanın tam olarak ne iş yaptığını sorgulamak kalıyor bize. Bu ülkede ölümüzün değerli olması için ünlü, zengin ya da sosyeteden biri olmamız gerektiğini hatırlıyoruz. Muhtemelen, güzel pozları olmadığından ya da çektirdikleri yegane fotoğraf o koca gözleriyle bakan Ceylan’ın fotoğrafı denli onların magazin sayfalarına yabancı kaçacak olduğundan, çocukları ve onların ölümünü görmezden geliyorlar. Ağabeylerimizin, ablalarımızın hasta hasta tutsak edilmesine de göz yumuyorlar. Kanser tüm vücudumuza yayılmadıkça bizi “haber yapmaya değer” bulmuyorlar. Çünkü o büyük kulelerdeki parlak gazetelerin muhabirleri ve patronları ile onlara göre “diğerleri” olanlar arasında fark var. Aynı sıralarda dirsek çürütenlerin dahi her zaman fark ettiği bu hâl bir vicdan hâlidir. Bu hâl yerin altındaki isimsiz cesetlerin, yerin üstünde tesadüfen hayatta kalan, yürüyen ama hayata bir şekilde tutunmayı beceren ölülerin mücadelesine dair bir hâldir. İşte bu yüzden, zamanında işkence tezgahlarının işkencecileriyle beraber cenazelerde, devlet koridorlarında saf tutanlar, bazı haberleri yapacak yüz ve ahlâka sahip olamazlar.
HER MAKTÜL ANTİ-KAHRAMANDIR
Bugün Türkiye’nin dört bir yanındaki işçi eylemleri, en son bir örneği İzmir’de görülen torba yasa karşıtı eylemde meydana gelen gözaltılar ve 2010 yılı boyunca süren tüm direnişler gösterdi ki o ahlâka ve yüzümüze bakacak haysiyete ne yaşayanlar ne ölenler için sahipler. Boyun eğmenin, modern köleliğin bir kader olduğunu düşünmek bir yana dursun, anlattıkları özgürlük masallarından başka bir zincir olmadığını hala anlayamadılarsa bakacakları bir yüz var: Nevin Berktaş’ın yüzü.12 Eylül yılları da dahil olmak üzere toplam 21 yılını cezaevinde geçirerek, kadın siyasi tutuklular içinde en uzun yıl içeride kalan Nevin Berktaş, 3 Kasım’dan beri tutuklu durumda. Tutuklanma nedeni, devletin resmi sesi Hürriyet Gazetesi’nin “Devlet girdi” diye haberleştiği 19 Aralık katliamı öncesi kaleme aldığı “İnancın Sınandığı Zor Mekanlar: Hücreler” isimli kitap. Kısacası Berktaş, holdinglerin afili çocuklarının, güzel kızlarının asla cesaret edemeyeceği bir şey yapmış, maktulü yazmış. Maktulün hikayesi zor ve çetrefillidir. Her maktul, devletin kahramanlarının karşısında, gerçek bir anti-kahramandır çünkü. Kahramanlık, hele ki bu topraklarda “devlet adına kurşun atmak ve yemek” olarak tanımlanalı beri, bu en ama en zor iştir.
Başbakan ve O’nun gibiler Marksist Leninist diye tanımladıkları gençlere bugün alay ederek yaklaşmaya cesaret ederken, o parlak köşelerinden bize sırıtan ve “zamanında bu hataları biz de yaptık, gene olsa gene yaparız” diyen; ama bu yapılanları garip şekilde hata olarak gören, uzlaşan ve bunu marifet sayanların payını sorgulamak şart. Elbette, Nevin Berktaş gibi, Metin Göktepe gibi, vicdani retçi İnan Süver gibi, Güler Zere gibi yaşamak herkese nasip olmaz, peki ya az da olsa haysiyetli yaşamak? Sanırım o uzlaşan yazarlara, eli kalem tutarlara tam da bunu sormak lazım.
Türkiye’nin dört bir yanından mühimmat fışkırırken, o mühimmatlarla ilgisi olduğu tahmin edilen ya da hiç de saklanmaya gerek duymayan ve birilerinin depolarında bulunan silahların eseri olan bitmiş hayatlar ölüm kuyularından çıkmaya devam ediyor. Hepimiz Ali Sami Yen ile TT Arena’nın durumunu, Adnan Polat’ın Galatasaray’a ne kadar yakıştığını tartışırken orada bir yerde bitkilerin değil hayatın yok edilmiş, kökü salınmış duruyor toprakta. Anlıyoruz, biz İstanbul’un, İstanbullu’nun gündemiyle bu kadar meşgulken, Anadolu’nun topraklarının neden çorak kaldığını, insanlarının gözlerinde neden garip bir burukluk olduğunu görüyoruz, çünkü o toprakların altında torunları, çocukları, babaları, anneleri yatıyor. Sadece 2010 yılında 16 çocuk ölmüşken, bu ülkede medyanın tam olarak ne iş yaptığını sorgulamak kalıyor bize. Bu ülkede ölümüzün değerli olması için ünlü, zengin ya da sosyeteden biri olmamız gerektiğini hatırlıyoruz. Muhtemelen, güzel pozları olmadığından ya da çektirdikleri yegane fotoğraf o koca gözleriyle bakan Ceylan’ın fotoğrafı denli onların magazin sayfalarına yabancı kaçacak olduğundan, çocukları ve onların ölümünü görmezden geliyorlar. Ağabeylerimizin, ablalarımızın hasta hasta tutsak edilmesine de göz yumuyorlar. Kanser tüm vücudumuza yayılmadıkça bizi “haber yapmaya değer” bulmuyorlar. Çünkü o büyük kulelerdeki parlak gazetelerin muhabirleri ve patronları ile onlara göre “diğerleri” olanlar arasında fark var. Aynı sıralarda dirsek çürütenlerin dahi her zaman fark ettiği bu hâl bir vicdan hâlidir. Bu hâl yerin altındaki isimsiz cesetlerin, yerin üstünde tesadüfen hayatta kalan, yürüyen ama hayata bir şekilde tutunmayı beceren ölülerin mücadelesine dair bir hâldir. İşte bu yüzden, zamanında işkence tezgahlarının işkencecileriyle beraber cenazelerde, devlet koridorlarında saf tutanlar, bazı haberleri yapacak yüz ve ahlâka sahip olamazlar.
HER MAKTÜL ANTİ-KAHRAMANDIR
Bugün Türkiye’nin dört bir yanındaki işçi eylemleri, en son bir örneği İzmir’de görülen torba yasa karşıtı eylemde meydana gelen gözaltılar ve 2010 yılı boyunca süren tüm direnişler gösterdi ki o ahlâka ve yüzümüze bakacak haysiyete ne yaşayanlar ne ölenler için sahipler. Boyun eğmenin, modern köleliğin bir kader olduğunu düşünmek bir yana dursun, anlattıkları özgürlük masallarından başka bir zincir olmadığını hala anlayamadılarsa bakacakları bir yüz var: Nevin Berktaş’ın yüzü.12 Eylül yılları da dahil olmak üzere toplam 21 yılını cezaevinde geçirerek, kadın siyasi tutuklular içinde en uzun yıl içeride kalan Nevin Berktaş, 3 Kasım’dan beri tutuklu durumda. Tutuklanma nedeni, devletin resmi sesi Hürriyet Gazetesi’nin “Devlet girdi” diye haberleştiği 19 Aralık katliamı öncesi kaleme aldığı “İnancın Sınandığı Zor Mekanlar: Hücreler” isimli kitap. Kısacası Berktaş, holdinglerin afili çocuklarının, güzel kızlarının asla cesaret edemeyeceği bir şey yapmış, maktulü yazmış. Maktulün hikayesi zor ve çetrefillidir. Her maktul, devletin kahramanlarının karşısında, gerçek bir anti-kahramandır çünkü. Kahramanlık, hele ki bu topraklarda “devlet adına kurşun atmak ve yemek” olarak tanımlanalı beri, bu en ama en zor iştir.
Başbakan ve O’nun gibiler Marksist Leninist diye tanımladıkları gençlere bugün alay ederek yaklaşmaya cesaret ederken, o parlak köşelerinden bize sırıtan ve “zamanında bu hataları biz de yaptık, gene olsa gene yaparız” diyen; ama bu yapılanları garip şekilde hata olarak gören, uzlaşan ve bunu marifet sayanların payını sorgulamak şart. Elbette, Nevin Berktaş gibi, Metin Göktepe gibi, vicdani retçi İnan Süver gibi, Güler Zere gibi yaşamak herkese nasip olmaz, peki ya az da olsa haysiyetli yaşamak? Sanırım o uzlaşan yazarlara, eli kalem tutarlara tam da bunu sormak lazım.
23 Ocak 2011 Pazar
Bir Hayalimiz Var Bizi İnsan Kılan! / Evrensel - 19-01-2011
“Uçsuz bucaksız zenginlikler okyanusun içinde, fakirlikle kuşatılmış yalnız bir adada yaşıyorlar. Hala kendilerini toplumundan dışlanmış, kendi toprakları üzerinde sürgün hissediyorlar ve acılar içinde kıvranıyorlar. İşte bu maksatla; bugün, bu utanç verici durumu gözler önüne sermek için burada toplanmış bulunuyoruz.”
Bu sözler doğal olarak türkçe okunduğunda bize Kürt halkının hikayesini anımsatsa da tarihin tüm siyahlarına bir hayal bırakan Martin Luther King JR’ın karşısındaki kitleye hitabının başında yer alıyordu.
O bir değişimin öncüsüydü, bir hayalin gerçekleşmesi için cesur adımlar atılması gerektiğini bilen, konuşmayı bilen, konuştukça açılacak alanların yapıcı potansiyelinin farkında olan bir adam. Bugün dünya O’nun “Bir hayalim var” başlığıyla anılan konuşmasının ezilenler için eşitlik, özgürlük ve adalet isteyen satırlarından ders alanların yol hikayelerine eşlik ederek dönmeyi sürdürüyor. Her aydınlık yolculuğu, karşısındaki karanlık kuvvete rağmen sürüyor ve bu mücadelede en büyük kayıpları mücadelemizin en güzel çocuklarını yitirerek veriyoruz.
Aylardan Ocak. Hrant Dink’in, Metin Göktepe’nin, Uğur Mumcu’nun öldürülmeleri üzerinden geçen zamanı hesaplamak için miladi takvimin yıllarını hesaplamaya gerek yok. Bizler, vicdanımızla biliyoruz ki takvim yaprakları ileri sararken, adaletin takvimi hep geride kaldı. Oysa aynı takvim birileri için işlemekte tereddüt etmedi. Tecavüzcüleri, faili meçhul sanıklarını, devletin beslediği katilleri salıvermekte, kaçmalarına göz yummakta bir an bile tereddüt etmedi adalet. Çünkü bu ülkedeki adalet, ezilenlere, azınlıklara, işçilere, kadınlara, eşcinsellere tanınamayacak kadar büyük bir imtiyazdı. Adalet, onlarındı.
Devlet sade ve sadece kendine karşı işlenen suçlarla ilgileniyordu. Örneğin Cumhurbaşkanı ailesine Ermeni denmesine alınarak dava açıyordu. Kimliksel ya da dini bir yanlış tanımlanmayı kanıtlamak adına değil, Ermeni olmanın utanç duyulacak bir şey olduğuna inandığından ötürü. Aslına bakarsanız, bu hiçbirimizi şaşırtmadı. Online arama motoru Google’ın görsellerinde Hrant Dink adını yazdığınızda AB serumundan beslenen Hrant’a kadar varan, alçaklığın sınırlarını zorlayan onlarca çizgi görebiliyorken bir ülkenin bilinç tezahürü olarak devlet zirvesinin farklı olmasını bekleyemezdik. Bir haftadır ucubeliğini tartıştığımız sanatın bile bu ülkede Türk-İslam sentezi çerçevesinde kazandığı nefret sanki bize alamadığımız yolu göstermek için elinden geleni yapıyor.
Muktedir bize dil çıkarıyor, bizle dalga geçiyor. Birileri mahkeme koridorlarında aydınlara parmak sallayıp “akıllı olsun” diyor. Toplumun her kesimi kocaman bir tehdit altında. Bizler tehdit altındayız. Geçtiğimiz yıl Arat’ın Agos’un penceresinden yaptığı konuşma geliyor aklıma. “100 yıl önce avdık, bugün yem olduk diyor” tüm Ermenileri kastederek. 100 yıl içerisinde bu topraklara en güzel mimari eserleri, en güzel gülümsemeleri bırakan halkı devlet ve din nefretinin nasıl yok ettiğine tanıklık ediyoruz sanki o konuştukça.
Tarihin kimden yana olduğunu sorguluyorum birden. Beyaz yakalı holding patronlarından yana mı yani tarih? Yakalarında gazeteci yazıyor diye gazeteci olanların satırları mı öğretecek örneğin doğmuş ve doğacak tüm çocuklara tarihi? “Hep öyle olmadı mı?” diyorum. Hrant’ı ölüme götüren haberlerin yapımında emeğini esirgemeyen Çölaşan ve Ertuğrul Özkök düşüyor aklıma. Bu gazetelerin, televizyon kanallarının her birinin katillerin suç ortağı olduğu gerçeğini görüyorum. Sonra başka bir tarafta 138 yılla cezalandırılan gazetecilere Hrant gibi, Mumcu gibi, Göktepe gibi gidenleri görüp hesap sorma vaktidir diyorum. Tam da bu yüzden King’in sözlerindeki gibi “işte bu maksatla; bugün, bu utanç verici durumu gözler önüne sermek için” Agos’un önünde ya da Türkiye’nin herhangi bir köşesinde ses çıkaralım: “Katiller halka hesap verecek!” diyelim. Ve artık bu ülkede Türk, Zengin, Heteroseksüel, mümkünse erkek ve Müslüman olmanın hayatta kalmanın tek şartı olmadığını onlara anlatalım.
O bir değişimin öncüsüydü, bir hayalin gerçekleşmesi için cesur adımlar atılması gerektiğini bilen, konuşmayı bilen, konuştukça açılacak alanların yapıcı potansiyelinin farkında olan bir adam. Bugün dünya O’nun “Bir hayalim var” başlığıyla anılan konuşmasının ezilenler için eşitlik, özgürlük ve adalet isteyen satırlarından ders alanların yol hikayelerine eşlik ederek dönmeyi sürdürüyor. Her aydınlık yolculuğu, karşısındaki karanlık kuvvete rağmen sürüyor ve bu mücadelede en büyük kayıpları mücadelemizin en güzel çocuklarını yitirerek veriyoruz.
Aylardan Ocak. Hrant Dink’in, Metin Göktepe’nin, Uğur Mumcu’nun öldürülmeleri üzerinden geçen zamanı hesaplamak için miladi takvimin yıllarını hesaplamaya gerek yok. Bizler, vicdanımızla biliyoruz ki takvim yaprakları ileri sararken, adaletin takvimi hep geride kaldı. Oysa aynı takvim birileri için işlemekte tereddüt etmedi. Tecavüzcüleri, faili meçhul sanıklarını, devletin beslediği katilleri salıvermekte, kaçmalarına göz yummakta bir an bile tereddüt etmedi adalet. Çünkü bu ülkedeki adalet, ezilenlere, azınlıklara, işçilere, kadınlara, eşcinsellere tanınamayacak kadar büyük bir imtiyazdı. Adalet, onlarındı.
Devlet sade ve sadece kendine karşı işlenen suçlarla ilgileniyordu. Örneğin Cumhurbaşkanı ailesine Ermeni denmesine alınarak dava açıyordu. Kimliksel ya da dini bir yanlış tanımlanmayı kanıtlamak adına değil, Ermeni olmanın utanç duyulacak bir şey olduğuna inandığından ötürü. Aslına bakarsanız, bu hiçbirimizi şaşırtmadı. Online arama motoru Google’ın görsellerinde Hrant Dink adını yazdığınızda AB serumundan beslenen Hrant’a kadar varan, alçaklığın sınırlarını zorlayan onlarca çizgi görebiliyorken bir ülkenin bilinç tezahürü olarak devlet zirvesinin farklı olmasını bekleyemezdik. Bir haftadır ucubeliğini tartıştığımız sanatın bile bu ülkede Türk-İslam sentezi çerçevesinde kazandığı nefret sanki bize alamadığımız yolu göstermek için elinden geleni yapıyor.
Muktedir bize dil çıkarıyor, bizle dalga geçiyor. Birileri mahkeme koridorlarında aydınlara parmak sallayıp “akıllı olsun” diyor. Toplumun her kesimi kocaman bir tehdit altında. Bizler tehdit altındayız. Geçtiğimiz yıl Arat’ın Agos’un penceresinden yaptığı konuşma geliyor aklıma. “100 yıl önce avdık, bugün yem olduk diyor” tüm Ermenileri kastederek. 100 yıl içerisinde bu topraklara en güzel mimari eserleri, en güzel gülümsemeleri bırakan halkı devlet ve din nefretinin nasıl yok ettiğine tanıklık ediyoruz sanki o konuştukça.
Tarihin kimden yana olduğunu sorguluyorum birden. Beyaz yakalı holding patronlarından yana mı yani tarih? Yakalarında gazeteci yazıyor diye gazeteci olanların satırları mı öğretecek örneğin doğmuş ve doğacak tüm çocuklara tarihi? “Hep öyle olmadı mı?” diyorum. Hrant’ı ölüme götüren haberlerin yapımında emeğini esirgemeyen Çölaşan ve Ertuğrul Özkök düşüyor aklıma. Bu gazetelerin, televizyon kanallarının her birinin katillerin suç ortağı olduğu gerçeğini görüyorum. Sonra başka bir tarafta 138 yılla cezalandırılan gazetecilere Hrant gibi, Mumcu gibi, Göktepe gibi gidenleri görüp hesap sorma vaktidir diyorum. Tam da bu yüzden King’in sözlerindeki gibi “işte bu maksatla; bugün, bu utanç verici durumu gözler önüne sermek için” Agos’un önünde ya da Türkiye’nin herhangi bir köşesinde ses çıkaralım: “Katiller halka hesap verecek!” diyelim. Ve artık bu ülkede Türk, Zengin, Heteroseksüel, mümkünse erkek ve Müslüman olmanın hayatta kalmanın tek şartı olmadığını onlara anlatalım.
13 Ocak 2011 Perşembe
Jaguar’ımız yok; ama sözümüz var / Evrensel 12-01-2011
Yemekteyiz tipi televizyon programları meşhur olduğunda bu konuyla ilgili yapılan ilk yaratıcı reprodüksiyonlardan biri de “Yemekteyiz öğrenci evi” versiyonu olmuştu. Bazı televizyon programlarında skeç olarak, bazı mizah dergilerinde ise karikatürlerle ya da çizgi öykülerle işlenen bu durumun çok daha mizahi bir yanını Türkiye’deki tüm haber bültenleri sayesinde yaşadık. E memleket muz tipi olunca o biçim medyası da, bazı öğrencileri de “muz tipi” olabiliyor.
Cumhurbaşkanı’nı köşkte ziyaret eden öğrencilerden birinin köşke sonradan arkadışının sürdüğünü öğrendiğimiz Jaguar’la gelişi bu hafta medyada yer bulan konulardandı. Medya derken manken kolu ve bacağı medyası kadar ana haber bültenlerini de işin içine kattığımı hatırlatmakta büyük fayda görüyorum. E ne olmuş yani? Zenginin malı, züğürdün çenesi diyeceksiniz; yine de sadece Jaguar’ı var diye bu “genç adam”a saygısızlık edecek değilim; ancak arkadaşın facebook hesabından (bakın o da bir medya aracı) yaptığı açıklama gözlerimizde fal taşı gibi açılma efekti yaratırken, o arkadaşın bu ülkede Jaguar’a binmesine neden şaşırmamız gerektiğini bana bir kez daha hatırlattı. Kendisinin başta manalı görünen açıklamasında zurnanın zırt dediği yeri alıntılıyorum:
“Köşk’te harç sorunu, kredi problemi, yurt ve konaklama şartları, işsizlik, polis şiddeti ve ulaşım problemleri konuşuldu. Yani sanıyorum ki, iyi niyetli protesto yapan arkadaşlarımızın talepleri Sn. Cumhurbaşkanımız’a iletildi. İyi niyetli diyorum çünkü; harçları, ulaşımı, yurtları, eğitim kalitesini protesto eden arkadaşlarımızın arasında bir bakıyoruz ki, kendini bilmez bir provokatör ‘anadilde eğitim’ diyor. İşte bizim bahsettiğimiz marjinal grup mensubu kişiler bunlardır. Ülkemizin tek resmi dili vardır. O da Türkçe’dir. İki dillilik kabul edilemez. Demokrasi ve özgürlük kavramlarının arkasına sığınıp da bu tarz söylemler veren kişilere tavizimiz yoktur. Öğrenci konseyi başkanları olarak, genel kanımız bu yöndedir.”
Öğrenci konseyi başkanlık seçimlerinin neye dayanarak, hangi yetkiyle yapıldığını üniversitesinde sorgulayan gençler olarak ben bu yazımda arkadaşın içinde bulunduğu o garip ruh haline verip kendisini affedecek değilim. Seçilmiş olmak, bir insanın ruhsuz, duyarsız ve dahi statükocu olmasını gerektirmez. Nefretin bir suç olduğunu bağıra bağıra anlatsak da duymamış olabilir. Türkiye’de isterse Bilkent gibi kalburüstü bir üniversitede okusun, İnsanın aklının cilası kaçmış olabiliyor, sözünün ayarı çamura batabiliyor; hatta söylemekten çekinmeye gerek yok, bal gibi ırkçı da olabiliyor. Anadilde eğitim talebi üzerine tartışmak yerine o talebi bire bir “bölücülük”, “provokasyon” olarak yorumlayanlar elbette Jaguar’a binecekler! Haklarıdır. Tarih devletin çıkarlarıyla barışıp, iki popülist cümle edip “hak temsilcisi” diye geçinenlerin galibiyetleriyle dolu değil mi? CHP’li belediyeler halkçıyım ayağına oy alıp işçileri süründürmüyor mu? Zaten başımıza ne geliyorsa halktan yana görünüp cüzdandan yana olanlardan gelmiyor mu?
Biz medyanın sevmediği gençler olarak, medyanın içinde barındırmaktan imtina ettiği gazeteciler olarak bir şikayeti dile getirmek istiyoruz. Birgün muhabirinin Ankara’daki öğrenci yürüyüşü sırasında tanık olduğu bir diyalog. Bir ajans muhabiri polise şunu söylüyor: “Hadi artık müdahale edin de gidelim.” Türkiye’de gazeteciliğin ayağa düştüğünü söylemekten kıvanç duyuyor değilim; ancak böyle bir seviyesizleşmenin, böyle bir hiçleşmenin bu ay içerisinde şehitlerini andığımız bir mesleğe yakışmadığını söylemek için Rasim Ozan Kütahyalı olmamak yetiyor. Gazeteci mazlum ile zalim arasındaki seçimini mazlumdan yana yapmakla yükümlüdür. Elinizde tuttuğunuz bu gazete, öğrenci eylemlerinde sert müdahelesiyle bir kadının bebeğini düşürmesine yol açan polise “Bebek katilleri” diyebilecek kadar cesur bir gazeteyse bu lacivert orduların değil güzel çocukların dünyasına inancındandır. Birilerinin aksine buradaki gazeteciler lacivert olsun yeşil olsun hiçbir ordu ile kol kola geçme hatasına düşmeyecek kadar haysiyetli insanlardır. Diğerleri mi? Onlar zaten eski polis değil miydi?
Cumhurbaşkanı’nı köşkte ziyaret eden öğrencilerden birinin köşke sonradan arkadışının sürdüğünü öğrendiğimiz Jaguar’la gelişi bu hafta medyada yer bulan konulardandı. Medya derken manken kolu ve bacağı medyası kadar ana haber bültenlerini de işin içine kattığımı hatırlatmakta büyük fayda görüyorum. E ne olmuş yani? Zenginin malı, züğürdün çenesi diyeceksiniz; yine de sadece Jaguar’ı var diye bu “genç adam”a saygısızlık edecek değilim; ancak arkadaşın facebook hesabından (bakın o da bir medya aracı) yaptığı açıklama gözlerimizde fal taşı gibi açılma efekti yaratırken, o arkadaşın bu ülkede Jaguar’a binmesine neden şaşırmamız gerektiğini bana bir kez daha hatırlattı. Kendisinin başta manalı görünen açıklamasında zurnanın zırt dediği yeri alıntılıyorum:
“Köşk’te harç sorunu, kredi problemi, yurt ve konaklama şartları, işsizlik, polis şiddeti ve ulaşım problemleri konuşuldu. Yani sanıyorum ki, iyi niyetli protesto yapan arkadaşlarımızın talepleri Sn. Cumhurbaşkanımız’a iletildi. İyi niyetli diyorum çünkü; harçları, ulaşımı, yurtları, eğitim kalitesini protesto eden arkadaşlarımızın arasında bir bakıyoruz ki, kendini bilmez bir provokatör ‘anadilde eğitim’ diyor. İşte bizim bahsettiğimiz marjinal grup mensubu kişiler bunlardır. Ülkemizin tek resmi dili vardır. O da Türkçe’dir. İki dillilik kabul edilemez. Demokrasi ve özgürlük kavramlarının arkasına sığınıp da bu tarz söylemler veren kişilere tavizimiz yoktur. Öğrenci konseyi başkanları olarak, genel kanımız bu yöndedir.”
Öğrenci konseyi başkanlık seçimlerinin neye dayanarak, hangi yetkiyle yapıldığını üniversitesinde sorgulayan gençler olarak ben bu yazımda arkadaşın içinde bulunduğu o garip ruh haline verip kendisini affedecek değilim. Seçilmiş olmak, bir insanın ruhsuz, duyarsız ve dahi statükocu olmasını gerektirmez. Nefretin bir suç olduğunu bağıra bağıra anlatsak da duymamış olabilir. Türkiye’de isterse Bilkent gibi kalburüstü bir üniversitede okusun, İnsanın aklının cilası kaçmış olabiliyor, sözünün ayarı çamura batabiliyor; hatta söylemekten çekinmeye gerek yok, bal gibi ırkçı da olabiliyor. Anadilde eğitim talebi üzerine tartışmak yerine o talebi bire bir “bölücülük”, “provokasyon” olarak yorumlayanlar elbette Jaguar’a binecekler! Haklarıdır. Tarih devletin çıkarlarıyla barışıp, iki popülist cümle edip “hak temsilcisi” diye geçinenlerin galibiyetleriyle dolu değil mi? CHP’li belediyeler halkçıyım ayağına oy alıp işçileri süründürmüyor mu? Zaten başımıza ne geliyorsa halktan yana görünüp cüzdandan yana olanlardan gelmiyor mu?
Biz medyanın sevmediği gençler olarak, medyanın içinde barındırmaktan imtina ettiği gazeteciler olarak bir şikayeti dile getirmek istiyoruz. Birgün muhabirinin Ankara’daki öğrenci yürüyüşü sırasında tanık olduğu bir diyalog. Bir ajans muhabiri polise şunu söylüyor: “Hadi artık müdahale edin de gidelim.” Türkiye’de gazeteciliğin ayağa düştüğünü söylemekten kıvanç duyuyor değilim; ancak böyle bir seviyesizleşmenin, böyle bir hiçleşmenin bu ay içerisinde şehitlerini andığımız bir mesleğe yakışmadığını söylemek için Rasim Ozan Kütahyalı olmamak yetiyor. Gazeteci mazlum ile zalim arasındaki seçimini mazlumdan yana yapmakla yükümlüdür. Elinizde tuttuğunuz bu gazete, öğrenci eylemlerinde sert müdahelesiyle bir kadının bebeğini düşürmesine yol açan polise “Bebek katilleri” diyebilecek kadar cesur bir gazeteyse bu lacivert orduların değil güzel çocukların dünyasına inancındandır. Birilerinin aksine buradaki gazeteciler lacivert olsun yeşil olsun hiçbir ordu ile kol kola geçme hatasına düşmeyecek kadar haysiyetli insanlardır. Diğerleri mi? Onlar zaten eski polis değil miydi?
5 Ocak 2011 Çarşamba
Gazeteci devlete ortalama 138 yıl borçlu doğar! / Evrensel 05-01-2010
Bu ülke garip bir ülke. Örneğin sabahtan akşama kadar çalışıp gazetelere göz atma fırsatı bulamadığınız günün ardından okuduğunuz ilk haber şu olabiliyor örneğin: Azadiya Welat Gazetesi eski Yazı İşleri Müdürü ve İmtiyaz Sahibi Emine Demir’e, yayınlanan haberlerde “örgüt propagandası” yaptığı iddiasıyla 138 yıl ağır hapis cezası verildi. Emine Demir’i tanımıyorum. Azadiya Welat okuru değilim. Yine de bilirim Azadiya Welat’ın hapishanelere sokulmadığını ve yine bilirim bir insanın önünde “gazeteci” sıfatı varsa ve lüks restoranlarda yemek yemektense mesleğini yapıyorsa hayata kaç sıfır yenik başladığını. İşte tam da bu yüzden eminim bir gazetecinin hiçbir koşulda bir devlete 138 yıl borçlu olmadığına. Çünkü gazeteci zaten hayat boyu bir şeyin borcunu ödemekle yükümlüdür, hem söylemenin ayrıcalığına hem söyleyeceğini doğru seçmenin sorumluluğuna sahiptir o.
Bir gazetecinin, bir başka gazetecinin mahkumiyetini muhtemelen de öfkeyle yazdığı satırlara dönelim şimdi. 24 yaşındaymış Emine Demir. 24 yaşında bir gazeteciden, bir kadından 138 yıl talep ediyorlar. Şimdi sakince düşünüyorum. Devletin bizden ne istediğini düşünüyorum. Sahi devlet ne bekler bir gazeteciden? Örneğin sadece trafik kazalarına koşsak ya biz. Üç yaralı var, bir bebek de mucize eseri camdan uçup kurtulmuş olaydan. Sonra manşete çekeriz haberi. Mucize bebek kurtuldu! Her bebek bir mucize değilmiş gibi. Sanki bu ülkede yaşama hali bir tesadüf eseri değilmiş gibi. Sonra aklımıza başka gazeteciler gelir konu yaşamak olunca. Metin Göktepe gelir örneğin. Hrant Dink gelir ya da Uğur Mumcu. Maaşlarıyla değil, meslekleriyle değiştirebilecekleri şeyleri seven adamlar gelir. Sonra sistemin uğraşsa da susturamadıkları gelir. Devletin yaptığı röportajdan ötürü mahkeme koridorlarında hesaplaşmaya çağırdığı İrfan Aktan selam çakar hepimize bir yandan. Bu selamı alan bizlerse en çok da kader diye yutturulan cinayetleri engelleyememenin hüznünü taşırız içimizde. Binlerce, hatta toplamda milyonlarca insanın okuduğu varsayılan bu satırlara emek veren herkesin umudun yanına koyduğu bir hüzün vardır hep. Kaybedilenlerin hüznü. Şimdi Ocak geldi. Ajandamıza sürgün edilmiş, suikaste uğramış, mesleğini yaparken polisçe öldürülmüş kaç güzel insanın adını yazacağız biz? Buna tahammülümüz var mı diye sormanın vakti gelmedi mi?
Bugün Türkiye’de gazetecilerin yaşam güvencesi kadar hayatta kalma hakları da ellerinden alınmış durumda. Geçtiğimiz Temmuz ayında katıldığım Bianet Okuldan Haber Odasına eğitiminde Fikret İlkiz bize özünde cidden geniş olan haklarımızı anlattıktan sonra şöyle demişti: “Bu haklara sahipsiniz; ancak bunları kaçınız kullanabilecek, çok merak ediyorum” Bugün işverenin odasına girdiğinde gazetecinin gücü nedir? Belki de hiç, hele ki şu dev ve güzel camlı plazalardaki gazetecilik düşünüldüğünde. Gazetecinin kariyeri mi? Patron beğenmediği an biten bir kariyer. Bir muhabirin iyi olup olmadığına, yıllardır haberin çıktığı sokaklara inmemiş o temiz ayakkabılı adamlar hızla karar verebilirken hangi adaletten bahsedeceğiz? Hangi mesleki güvenceden?
Emine Demir 24 yaşında. Suçu gazeteci olmak. Suçu halkı ile barışamayanlara barışın dilinde şeyler söylemek. Bunu hissettiği dilde söylemek. Emine Demir gazeteci. Suçu Türkiye’de gazetecilik yapmak. İleri demokrasi masallarına inanıp “Türkiye çok değişti” diyenlerin gözleri O’nun hikayesini görmeyecek. Çünkü “kulak” olarak tabir edilen yerden bile giremeyecek gazete sayfalarına muhtemelen Demir. O kulaklarda, o manşetlerde başka haberler olacak. Eyüp Can bize “demokrasi” müjdeleyecek. Sabah gazetesi “şimdi demokrat olduk, kulisleri doldurduk” haberleri yapacak. Kürtler sussa AKP zaten bir güzel barış yapacaktı diyecek Yeni Şafak. Roni, sanki Hrant anmalarında ses yükseltenler, Kürtlerle omuz omuza olanlar ya da askerin işkence tezgahlarından geçenler sosyalistler değilmiş gibi hepimizi gazetesinden hepimizi Kemalist ilan edip hepimize sosyalizm dersleri verecek. Biz mi? Bizi bilirsiniz zaten.
AK Medya’nın Kürtler ile kışla arasındaki seçimi / Evrensel 29-12-2010
Son haftalarda gündemde olan iki başlık var. Biri öğrenci hareketinin yükselişi, diğeri ise Genel Kurmay Başkanlığının sıkıntıdan olsa gerek yaptığı açıklama. Gazete arşivlerinde dolaşırken karşılaştığım bir yazı ise Türkiye’de bu iki durumdan birinin gündemde olmasının şaşırtıcı olmadığı gerçeğini hepimize gösterir durumda. Dahası 2002’den beri iktidar olan AKP’nin siyaseti ne yönde sivilleştirdiği ne yönde askerileştirdiğinin açıkça göstergesi.10 Ağustos 2001 tarihli Radikal gazetesinde yayınlanan yazısında Murat Belge şunları söylüyor: “Türkiye’de silahlı kuvvetlerin canını sıkan bazı konularda birileri ileri geri laf ederse, Genelkurmay bir bildiri yayınlar, o konuşanların haddini bildirir, herkes dilini yutup susar, diye bir şey, herhangi bir ‘Kağıdın üstünde’ yazmıyor. Yazmıyor; ama iki günde bir olan bu” Bugün bu cümlenin içinde yer aldığı bir yazıyı tekrar yayınlasak kimsenin itirazı olacağını sanmıyorum. Dahası sivilleşme iddiasındaki İslamcı etiketinden demokrat etiketine transfer olmuş medyanın iki dil ve özerklik söylemi hiçbir şeyin değişmediğine dair en kesin kanıt durumunda.
Türkiye medyasının ve siyasetinin askeriyeyle imtihanı tarihsel bir önem taşır. 2002 sonrası dönem göstermiştir ki bu imtihan iki yüzlülerin yazdığı sınav kağıtlarıyla da doludur. Yayınlanan son kışla işi bildiriye basından gelen destekler de bunun açıkça göstergesi. AKP’nin ve askerin Kürt sorununa bakış açısı ile medyanınkinin böylesine örtüşmesi gerçekten göz yaşartıcı; ama bu benzerliği vurgulamak adına AKP Genel Başkan Yardımcısı Ömer Çelik’in Demokratik Özerklik talebi ve çalıştayına yönelik sözlerini hatırlatmalıyım: “Son özerklik tartışmalarını, resmi dilin iki dilli olması tartışmalarını, ben Türkiye’deki gerçek demokratikleşme sürecine, gerçek açık toplum arayışlarına suikast teşebbüsü olarak görüyorum” Çelik’in dediği şu: “AKP’yi seçin, çözüm bizdedir”
Elbette Çelik sözlerinin ardından AKP’nin Başakşehir tipi gazetesi Zaman’ın yazarlarınca yalnız bırakılmadı. Gazeteden Abdülhamit Bilici “PKK’nin savaş kararındaki karanlık!” isimli yazısında PKK’nin kurulduğundan bu yana yaptığı eylemleri bilmezden gelerek AKP döneminde örgütün bu mücadeleyi kat kat arttırdığını, böyle demokrat bir partiye bunun yapılmasının haksızlık olduğunu, bunun Türkiye’nin ilerlemesi önünde engel olacağını söylüyor. Yani Kürt siyasal hareketi, BDP veya PKK olmasa şu Kürtleri ne güzel yönetirdik mantığı kendini açıkça belli ediyor. Özellikle de 2004’te AKP’nin reform üstüne reform yaptığını iddia ettiği dönemde Kürt siyasetinin reformlara tepki gösterdiğini ve dahi karşı çıktığını söyleyebilecek kadar da iddialı.
Bu ülkedeki en büyük problem demokrasi ve sosyalizmi getirmeye her daim sağ iktidarların talip olduğu gerçeğidir. Kavramlar sağ iktidarlar için o kadar yabancıdır ki medyalarında bu konularda bir iki aklıselim laf edebilecek eski solcu bulundurmayı gelenek haline getirmişlerdir. Yine de her iki kavram da inatla liberal demokrasi sınırları içerisinde tartışılır. Kısacası iktidar, gazetecilerin manevra alanını liberal terminoloji içerisinde belirler. Emek, eşitlik gibi söylemleri kimliksel söylemlerle yan yana tutan yazarlar kısa zamanda en güzel kıyafetleriyle mahkeme salonlarına davet edilirlerken, devletimizin tek umudu, demokrasinin ışığı, Kürtlerin yegane temsilcisi Başbakan hepimiz adına doğruyu söyler. E zaten AKP’yi ve ileri demokrasisini savunan gazetelerin köşelerinde iliştirilmiş yazarlık yapan eski solcular da Yasemin Çongar’ın geçen hafta Taraf’ta iyi ki de yazdığı üzere AKP’nin ileri demokrasi takvimi çerçevesinde söylemlerini belirlemektedirler. Özetlemek gerekirse, bu gazetelerin bir anda tüm sivil Kürt siyasetini mahkum etmeleri, Demokratik Özerklik Çalıştayını “bölünme” havası içerisinde haberleştirmeleri, BDP’nin Kürtler arasındaki temsilci konumu tartışmaya açmaları şaşırtıcı değil. Çünkü onlar demokrasinin varlığıyla değil, yokluğuyla bölünmeye yol açan bir şey olduğunu asla öğrenemediler.
28 Aralık 2010 Salı
Çok kültürlülük masalı, genelkurmay ve medya / Evrensel 22-12-2010
Geçtiğimiz hafta tüm kendine demokratlar yumurtalı eylem yapan öğrencileri “Faşizm”le suçlarken meclis çatısı altında ırkçılığın parti simgesine göre değişmeyen bir şey olduğunu kanıtlayan gelişmeler yaşanıyordu. Tam bu sırada Işık Koşaner koltuğuna sinmiş kokuya mı dayanamadı bilinmez, muhtemelen Mehmet Ali Şahin’in verdiği gazı da alıp Kürtlere “cıs” dedi. Genelkurmay tarihsel görevini yerine getirip, barışın önünü tıkamak konusundaki başarısını yenilerken AKP’nin ve AKP’linin dostu medyada kimi kalemlerden vesayet sesleri duyulmaya başladı. Yine de atlanılan bir nokta vardı: Konu Kürtler olduğunda gazeteleri, ağababaları ve apaçık destekledikleri partiler aynı taraftaydı: Askerin tarafında.
Elbette Koşaner’in bu bildirgesinin ardından gözler Taraf gazetesine yöneldi. Vesayet üstüne yayınlarıyla alkış da almış bir gazetenin ne söyleyeceği çok önemliydi. Sürmanşetten görülen açıklamayı “Endişeli işgüzarlar” başlığı ile sunan gazete sanki Mehmet Ali Şahin ve Bülent Arınç hiç konuşmamış gibi, 301’deki derin performansı ve sünnetli sünnetsiz ayrımıyla ırkçı gönüllerde taht kuran Cemil Çiçek sanki AKP’nin değil İsviçre’de bir partinin vekiliymişçesine AKP’ye hiç değdirmeden bir spot yazmıştı: “Cumhurbaşkanı Gül’ün ‘Vatandaşlarımızın konuştuğu diller bizim dilerimizdir’ açıklamasının hemen ardından Genelkurmay yine siyasete dil uzattı: Bu tartışmalardan endişe duymaktayız.” Bir insanın böyle bir manşet atmak için ya fazla iyi niyetli ya da fazla kötü niyetli olması gerekir. Arkadaşlarımıza faşist diyenlere iyi niyetli diyecek değilim. Taraf’ın vesayet konusunu bir sivilleşme meselesi değil AK PAK olma meselesi olarak görmesi kimseyi şaşırtmıyor. Romancılık ve gazetecilik arasındaki temel farkı arada Ahmet Altan’a hatırlatmakta fayda var. Romanda okurun yazarla kurduğu ilişkiyle gazeteyle okurun kurduğu ilişki arasında fark vardır. Bu fark hakikat beklentisidir. Ben Taraf’ın bir iki servisi hariç kendilerinden hakikat beklentisini çoktan kesmiş ve bir süredir gazeteyi boykot eden bir eski okur olarak Taraf’ın ilk günlerde ortaya koyduğu tavırla bugünkü arasında derin bir fark görüyorum. “Paşasının Başbakanı” manşeti atmış bir gazete bugün “Başbakanının Komutanı” manşetini atabilirdi. Çünkü, BDP’nin tasfiye edilmesine dair dileklerle AKP’den yükselen tüm sesler, AKP ile Genelkurmayın konu Kürtler olduğunda aynı tarafta olduğunun göstergesi. Kürtleri ve öğrencileri doğal düşman olarak gören ve bu bakış açısından asla vazgeçememiş bu iki kurumun söz birliği etmiş gibi hareket etmesi beklenendi. Bazı okurları şaşıracak olsa da Taraf’tan benim beklediğim sürmanşet de tam olarak buydu.
Söylemsel bir itirazı da dile getirmekte fayda var. Bu çok kültürlülük meselesinin memleketimiz sınırları içerisinde yeterince tartışılmadığını düşünüyorum. Çok kültürlülüğe bir “Zenginlik” ya da “Kültürel” bir mesele olarak bakmak tarihsel bir yanlıştır. Bu nedenle çok kültürlülük üstüne yapılan çalışmalarla ilgili olarak Demir Küçükaydın’ın yaptığı bir tespitle bu haftaki medya eleştirimizin altyapısını kurgulamakla fayda var. Cumhurbaşkanının bahsettiği çok kültürlülük devletin baskısını ve aşırı müdahaleciliğini öngören bir çok kültürlülüktür. Kültürlerin özel alana hapsedildiği, kamusalda devletin hakimiyeti olan çok kültürlülüğün farklı gruplara özgürleştirici olarak sunduğu politikaların özünde kişinin özgürleştiği ana yapılan müdahaleler olduğunu fark etmeliyiz. Arendt kişinin kimliğini söylem ve eylemle kazandığını söyler. Bir kişi ne olduğunu ifade edebildiğinde Kürt’tür. Bir Kürt, Kürtçe konuştuğunda, bir sosyalist mücadele ettiğinde sosyalistliğini kazanır. Ülkemizdeki çok kültürlülük yanlış anlaşıldığından olsa gerek sosyalist olduğumuzu da Kürt olduğumuzu da Ermeni olduğumuzu da saklamak zorundayız. Şimdiden bu yazıyı okuyan bir demokratın ne diyeceğini ön görebiliyorum: “Böyle ileri demokrasiye kurban olun siz” Cevabım hazır: Bu toprağın bütün çocukları bu çok kültürlü demokrasi masalının kurbanıdır!
Elbette Koşaner’in bu bildirgesinin ardından gözler Taraf gazetesine yöneldi. Vesayet üstüne yayınlarıyla alkış da almış bir gazetenin ne söyleyeceği çok önemliydi. Sürmanşetten görülen açıklamayı “Endişeli işgüzarlar” başlığı ile sunan gazete sanki Mehmet Ali Şahin ve Bülent Arınç hiç konuşmamış gibi, 301’deki derin performansı ve sünnetli sünnetsiz ayrımıyla ırkçı gönüllerde taht kuran Cemil Çiçek sanki AKP’nin değil İsviçre’de bir partinin vekiliymişçesine AKP’ye hiç değdirmeden bir spot yazmıştı: “Cumhurbaşkanı Gül’ün ‘Vatandaşlarımızın konuştuğu diller bizim dilerimizdir’ açıklamasının hemen ardından Genelkurmay yine siyasete dil uzattı: Bu tartışmalardan endişe duymaktayız.” Bir insanın böyle bir manşet atmak için ya fazla iyi niyetli ya da fazla kötü niyetli olması gerekir. Arkadaşlarımıza faşist diyenlere iyi niyetli diyecek değilim. Taraf’ın vesayet konusunu bir sivilleşme meselesi değil AK PAK olma meselesi olarak görmesi kimseyi şaşırtmıyor. Romancılık ve gazetecilik arasındaki temel farkı arada Ahmet Altan’a hatırlatmakta fayda var. Romanda okurun yazarla kurduğu ilişkiyle gazeteyle okurun kurduğu ilişki arasında fark vardır. Bu fark hakikat beklentisidir. Ben Taraf’ın bir iki servisi hariç kendilerinden hakikat beklentisini çoktan kesmiş ve bir süredir gazeteyi boykot eden bir eski okur olarak Taraf’ın ilk günlerde ortaya koyduğu tavırla bugünkü arasında derin bir fark görüyorum. “Paşasının Başbakanı” manşeti atmış bir gazete bugün “Başbakanının Komutanı” manşetini atabilirdi. Çünkü, BDP’nin tasfiye edilmesine dair dileklerle AKP’den yükselen tüm sesler, AKP ile Genelkurmayın konu Kürtler olduğunda aynı tarafta olduğunun göstergesi. Kürtleri ve öğrencileri doğal düşman olarak gören ve bu bakış açısından asla vazgeçememiş bu iki kurumun söz birliği etmiş gibi hareket etmesi beklenendi. Bazı okurları şaşıracak olsa da Taraf’tan benim beklediğim sürmanşet de tam olarak buydu.
Söylemsel bir itirazı da dile getirmekte fayda var. Bu çok kültürlülük meselesinin memleketimiz sınırları içerisinde yeterince tartışılmadığını düşünüyorum. Çok kültürlülüğe bir “Zenginlik” ya da “Kültürel” bir mesele olarak bakmak tarihsel bir yanlıştır. Bu nedenle çok kültürlülük üstüne yapılan çalışmalarla ilgili olarak Demir Küçükaydın’ın yaptığı bir tespitle bu haftaki medya eleştirimizin altyapısını kurgulamakla fayda var. Cumhurbaşkanının bahsettiği çok kültürlülük devletin baskısını ve aşırı müdahaleciliğini öngören bir çok kültürlülüktür. Kültürlerin özel alana hapsedildiği, kamusalda devletin hakimiyeti olan çok kültürlülüğün farklı gruplara özgürleştirici olarak sunduğu politikaların özünde kişinin özgürleştiği ana yapılan müdahaleler olduğunu fark etmeliyiz. Arendt kişinin kimliğini söylem ve eylemle kazandığını söyler. Bir kişi ne olduğunu ifade edebildiğinde Kürt’tür. Bir Kürt, Kürtçe konuştuğunda, bir sosyalist mücadele ettiğinde sosyalistliğini kazanır. Ülkemizdeki çok kültürlülük yanlış anlaşıldığından olsa gerek sosyalist olduğumuzu da Kürt olduğumuzu da Ermeni olduğumuzu da saklamak zorundayız. Şimdiden bu yazıyı okuyan bir demokratın ne diyeceğini ön görebiliyorum: “Böyle ileri demokrasiye kurban olun siz” Cevabım hazır: Bu toprağın bütün çocukları bu çok kültürlü demokrasi masalının kurbanıdır!
16 Aralık 2010 Perşembe
Medyanın öğrencilere yönelik “Orantısız şiddet kullanımı” / Evrensel - 15.12.2010
Türkiye’de bir şeylerin değiştiğini düşünenler için sanırım yeterince korkunç bir hafta geride kaldı. AKP Hükümeti’nin her yaptığını demokratikleşme çabası olarak yorumlayan cemaat basını ve liberal basın,öğrencileri çarmıha germek için çareler arayadursun, aklının ve fikrinin namusunu maaş çeki karşılığında kiralamamış olan kimi yazarlar öğrenci karşıtı düşüncenin kalesinden gazetelerinin bir numaralı adamlarına da karşı çıkma cesaretini gösterdiler.
“Bunun neresi Radikal” sorusunu bana sık sık sorduran patronu Eyüp Can ile Radikal Gazetesi ciddi bir tartışma ortamına girdi. Açıkçası bu, grubun başındaki isimlerin gazetenin başına geçirdikleri adamı seçerken yaptıkları büyük hatanın doğal sonucuydu. Aralarında Ertuğrul Mavioğlu, Sırrı Süreyya Önder, Özgür Mumcu, Bener Onar gibi Radikal okurunun zaten fikirleri konusunda içini rahat tuttuğu isimler Eyüp Can ve özellikle de İslamcı kökenli kontenjanından gazeteye kondurulmuş alemin sağ beki Akif Beki’ye tepkilerini çekinmeden gösterdiler. Murat Yetkin bile “yeter ama!” diyenlerden oldu. Gazete içi demokrasi bu mudur tartışılır; ancak Beki’nin iktidar ilişkileri, Can’ın ise Radikal içerisindeki iktidarı göz önüne alındığında mazlum ile zalimin pozisyonlarının hayatın her alanında ne kadar zıt ve sert olduğunu görmüş olduk. Eyüp Can, dünya muhalefet konjonktüründen alıntıladığı Franklin McCain’in hikayesiyle şiddetsiz direnişi öneriyor. Bu direniş yoluyla tarihin farklı dönemlerinde çok şey elde edildiğini ifade ederek muhtemelen aralarında hiç bulunmadığı sosyalist muhalefete ders veriyor, ağabeylik ediyor.
Sizi bilmem; ama ben Eyüp Can’ın kendini Türkiye’deki tüm muhalif hareketlenmenin Genel Yayın Yönetmeni olarak gören bu tavrından pek hoşnut değilim. Bir gazetecinin görevi halka öğüt vermek değildir, halkla beraber dönüşmek, halkın taleplerini yansıtmak gazetecinin sosyal sorumluluğudur. Eyüp Can, devletin basın bülteni gibi şakıyıp, liberallerin bayıldığı ve devletin etrafında kanserli bir hücre gibi yapılanan aktivizmini çoktan yitirmiş bir sivil toplum anlayışını övdükçe gazeteciliğin temel işlevlerinden gittikçe uzağa düşüyor.
Radikal tayfasından uzaklaşıp Sabah’a uzanırsak, Türkiye basınının utanmaz adamı, göbeğini asla kaşımayan ama illa ki kaşıyacak bir yer bulduğunu düşündüğüm Engin Ardıç ise örf ve adetlerin arkasına sığınıp katillerin karnındaki bebeğini öldürdüğü genç kadına ahlâk dersi veriyor. O da yetmiyor, kendisine şu soruyu soruyor: “Senin birinci sorumluluğun bebeğine karşı mıdır yoksa Kemal Kılıçdaroğlu’na karşı mı?”
Protestonun kanunlarca korunan bir hak olduğu, hamile olmanın Türkiye’de yurttaşlık haklarından mahrum olmak anlamına gelmediğini muhtemelen Galatasaray Lisesi sıralarında beraber oturduğu arkadaşlarından biri Ardıç’ın takıldığı ve onun tabiriyle biz ayak takımının ve köylülerin giremediği janti bir otamda elbette kulağına fısıldar. Yine de kendisine hatırlatmakta fayda var ki yeni bir bin yıla girmişken hala on beş yirmi sene önceki bacak arasından farklılık çıkaran yazarlığın modası geçiyor. Bu tip bir yazarlıktan medet umanların sayısı her geçen gün azalırken Ardıç gibi yazarların gazetelerin köşelerinde hala yer tutabilmesini ise tarihin bir cilvesi değil, gerici olanın yeniye karşı umutsuz direnişi olarak yorumlamakta fayda var. Bugün Ardıç’ın “az satan gazetelerin az okunan yazarları” olarak nitelendirdiği isimlerin itirazları ileride medyada etik derslerinde ideal tutum olarak değerlendirilirken Ardıç ve benzerlerinin yorumları öğrenciler arasında şaka malzemesi olmaktan ileri gidemeyecek. Ardıç, Rasim Ozan Kütahyalı ya da Yıldıray Oğur dışında benzeri çıkmayışını kendi özgünlüğüne bağlasa da yeni kuşağın gazeteciliğin ve insanlığın onuruna sahip çıkma ihtimalini de gözden kaçırmasın derim. Ardıç ve Can gibi muktedire hizmet eden kalemler bize cennetin yolunun itaatte olduğunu anlatadursun biz Behçet Aysan’ın dizelerine sığınıyoruz: “Yok başka bir cehennem, yaşıyorsunuz işte”
8 Aralık 2010 Çarşamba
Haysiyet, otosansür ve Başbakan / Evrensel 08-12-2010
Geleneksel gazetecilik zor iş. Özellikle de arka sayfasında kadın fotoğrafı, dördüncü beşinci sayfalarında halvet izlenimleri barındıran “halk gazetesi” adı altında halkın tam olarak yaşam biçimi ve taleplerinin neresinden geçtiği anlaşılamayan gazeteciler için. Popülist gazete mantığında kendilerince kitleleri memnun etmenin derdine düşen ilgili gazetelerdeki medya insanları bir yandan da patronların tepesine binmiş isimleri memnun etmenin telaşını yaşarlar. Bu isimler makamlarıyla, deri koltuklarıyla, kurşun geçirmeyen araçlarıyla ya bir şeyin bakanı ya da daha korkuncu ülkenizin başbakanıdırlar.
Türkiye’de beş milyon kadar müdür olduğuna dair mizahi tespit göz önüne alındığında düşünülebilir ki gazetelerde de mesleğin haysiyetini etkileyen kararlarını etkileyen birileri mutlaka vardır. Akademide kapı kollama ya da gündem belirleme denen mesleki işlevlerin tanımı yapılırken burjuva gündem dediğimiz çok satan boyalı basının gündeminin nasıl ortaya çıktığıyla ilgili olarak bunun gazetelerin siyasi alandan da etkilenen yayın politikası ile ilgili olduğu belirtilir. Peki ya aksi olduğunda? Yani bir gazetenin yayın yönetmeni, sayfa editörü bir kararı her şeye rağmen verdiğinde ne olur? Cevabını geçtiğimiz hafta içerisinde almış olduk.
Türkiye’nin yüzdeye vurulduğunda gelmiş geçmiş en büyük tiraj tepkilerinden biri Taraf gazetesinin tirajlarına yansıdı. Tirajlarda %70’e varan bir düşüş meydana geldi. Gazete zamanla tirajı toparlasa da Taraf’ın haber yapmadaki tutumundan ziyade burada Başbakan’ın medya ve halk üstündeki etkisini tartışmakta fayda var. Taraf’ın tirajındaki düşüşün hemen ardından İDO’larda maruz bırakıldığımız, dayatılmış kanal diyebileceğimiz 24’ün web sitesinden verilen haberin spotu fazlasıyla manidardı: “Taraf Gazetesi iki gündür yaptığı haberlerle okuyucularının güvenini kaybetti ve tirajda çakıldı.” Bir gazetenin okuruyla ilişkisinde güven kaybı kelimesini kullanmak için ununu elemiş eleğini asmış bir sosyolog olmak bile yetersizdir. Böyle bir tespiti yaparken 24’ün web haber metinlerini yazan bireyin içinde bulunduğu ruh hâlinin derinlikli analizini yapmakta fayda var. Adalet ve Kalkınma Partisi’ne kökten bağlı bir televizyon kanalında çalışıyorsunuz. Başbakan, Wikileaks konusunda sizle aynı doğrultuda yayın yapmayan kuruluşlara “alçak” sıfatını kendine nasıl bir özgüvenle bu sözü söyleyecek konumda bir rol biçtiği anlaşılmaz biçimde layık görmüş. Siz ise 24’ün duruşunu yansıtmak zorundasınız. Elbette ki bazı yazarları kanalınızda gün gelince konuk olan Taraf’ı hızla harcamalısınız. Çünkü paşaların paşası Recep Tayyip Erdoğan öyle istiyor. Gazetecilikte otosansürün siyasal atmosfere paralel olarak ilerlemesi gazeteciliğin haysiyetsizleşmesidir. Bu haysiyetsizleşme aşamasında en çok imzası olan gazeteciler büyük boyalı gazetelerin başlarından bize el sallasalar, jöleli saçlarıyla derin bakışlar fırlatsalar, Türkiye basınının JR’ı Ertuğrul Özkök gibi Ahmet Kaya’yı önce manşetlerde mahkum edip sonra ben yapmadım diye bol maaşlı köşelerinden mızmızlansalar da gelin biz bu ayıba ortak olmayalım. Mesleğimiz mühimdir. Koridorlarında ölümle yazdıkları yüzünden tanışmış Göktepe’nin, Dink’in, Mumcu’nun dolaştığı gazetelerde, haysiyete dair bir şey kaldıysa eğer, bu mesleğin deri koltuklarla değil onları üretenlerle ilgisi olmasından ileri gelmektedir. Bizim etik sorumluluğumuz da siyasi yükümlülüğümüzde “Devlet girdi” diyenleri, “Ayıp ettin gözüm”leri, hamamda tecavüz edilen genç kadınlar için “Hamamda terlettiler” başlığını atanları aramızdan temizlemektir. Yine de bunun Hürriyet’te birkaç tweet’ten oluşan köşe yazılarıyla İzmirlilerin gönlünde taht kurmuş ancak bundan yıllar önce işçilerin polislerden dayak yemesini gazetesinde hainlerin denize dökülmesi olarak görmüş Çölaşan ve Bekir Coşkun yedeği yazarın bize verdiği derslerden çıkarmak gibi bir niyetimiz varsa o işin olmayacağına emin olabiliriz. Özdil’le, Özkök’le geleceğe şekil vermeye çalışacaksak eğer, mesleğimize acil şifalar dilerim.
Türkiye’de beş milyon kadar müdür olduğuna dair mizahi tespit göz önüne alındığında düşünülebilir ki gazetelerde de mesleğin haysiyetini etkileyen kararlarını etkileyen birileri mutlaka vardır. Akademide kapı kollama ya da gündem belirleme denen mesleki işlevlerin tanımı yapılırken burjuva gündem dediğimiz çok satan boyalı basının gündeminin nasıl ortaya çıktığıyla ilgili olarak bunun gazetelerin siyasi alandan da etkilenen yayın politikası ile ilgili olduğu belirtilir. Peki ya aksi olduğunda? Yani bir gazetenin yayın yönetmeni, sayfa editörü bir kararı her şeye rağmen verdiğinde ne olur? Cevabını geçtiğimiz hafta içerisinde almış olduk.
Türkiye’nin yüzdeye vurulduğunda gelmiş geçmiş en büyük tiraj tepkilerinden biri Taraf gazetesinin tirajlarına yansıdı. Tirajlarda %70’e varan bir düşüş meydana geldi. Gazete zamanla tirajı toparlasa da Taraf’ın haber yapmadaki tutumundan ziyade burada Başbakan’ın medya ve halk üstündeki etkisini tartışmakta fayda var. Taraf’ın tirajındaki düşüşün hemen ardından İDO’larda maruz bırakıldığımız, dayatılmış kanal diyebileceğimiz 24’ün web sitesinden verilen haberin spotu fazlasıyla manidardı: “Taraf Gazetesi iki gündür yaptığı haberlerle okuyucularının güvenini kaybetti ve tirajda çakıldı.” Bir gazetenin okuruyla ilişkisinde güven kaybı kelimesini kullanmak için ununu elemiş eleğini asmış bir sosyolog olmak bile yetersizdir. Böyle bir tespiti yaparken 24’ün web haber metinlerini yazan bireyin içinde bulunduğu ruh hâlinin derinlikli analizini yapmakta fayda var. Adalet ve Kalkınma Partisi’ne kökten bağlı bir televizyon kanalında çalışıyorsunuz. Başbakan, Wikileaks konusunda sizle aynı doğrultuda yayın yapmayan kuruluşlara “alçak” sıfatını kendine nasıl bir özgüvenle bu sözü söyleyecek konumda bir rol biçtiği anlaşılmaz biçimde layık görmüş. Siz ise 24’ün duruşunu yansıtmak zorundasınız. Elbette ki bazı yazarları kanalınızda gün gelince konuk olan Taraf’ı hızla harcamalısınız. Çünkü paşaların paşası Recep Tayyip Erdoğan öyle istiyor. Gazetecilikte otosansürün siyasal atmosfere paralel olarak ilerlemesi gazeteciliğin haysiyetsizleşmesidir. Bu haysiyetsizleşme aşamasında en çok imzası olan gazeteciler büyük boyalı gazetelerin başlarından bize el sallasalar, jöleli saçlarıyla derin bakışlar fırlatsalar, Türkiye basınının JR’ı Ertuğrul Özkök gibi Ahmet Kaya’yı önce manşetlerde mahkum edip sonra ben yapmadım diye bol maaşlı köşelerinden mızmızlansalar da gelin biz bu ayıba ortak olmayalım. Mesleğimiz mühimdir. Koridorlarında ölümle yazdıkları yüzünden tanışmış Göktepe’nin, Dink’in, Mumcu’nun dolaştığı gazetelerde, haysiyete dair bir şey kaldıysa eğer, bu mesleğin deri koltuklarla değil onları üretenlerle ilgisi olmasından ileri gelmektedir. Bizim etik sorumluluğumuz da siyasi yükümlülüğümüzde “Devlet girdi” diyenleri, “Ayıp ettin gözüm”leri, hamamda tecavüz edilen genç kadınlar için “Hamamda terlettiler” başlığını atanları aramızdan temizlemektir. Yine de bunun Hürriyet’te birkaç tweet’ten oluşan köşe yazılarıyla İzmirlilerin gönlünde taht kurmuş ancak bundan yıllar önce işçilerin polislerden dayak yemesini gazetesinde hainlerin denize dökülmesi olarak görmüş Çölaşan ve Bekir Coşkun yedeği yazarın bize verdiği derslerden çıkarmak gibi bir niyetimiz varsa o işin olmayacağına emin olabiliriz. Özdil’le, Özkök’le geleceğe şekil vermeye çalışacaksak eğer, mesleğimize acil şifalar dilerim.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)






