"Bugün gerçekleri göremedikleri için size alkış tutan nasırlı elleri yarın yakanızda hissedeceksiniz."

"Bugün gerçekleri göremedikleri için size alkış tutan nasırlı elleri yarın yakanızda hissedeceksiniz."
Bu cümle Mahir Çayan'ın...

Cümle Çayan'ın Kızıldere Katliamı'nda devletçe katledilmesinden önceki dönemde Türk Solu dergisinde  22 Temmuz 1969 tarihinde Türk Solu dergisinin 88. sayısında Aren Oportünizminin Niteliği başlıklı yazısında geçiyor.
Aslına bakarsanız Türkiye'deki parlamenter sistemin dönüşümü için %51'i amaç olarak gören ve devrimci geleneği Marksizm'i tahrif ederek bir yere varmak isteyenler için Mahir Çayan'ın ilgili eleştirisinden bu gibi bölümleri alıntılamakta fayda var. Umuyorum ki bu yazıdaki alıntılamalardan bugün 2000'li yıllarda dahi solda yaşadığımız Oportünist-Devrimci tartışmasına bir bakış açısı getirecektir.
Çayan'ın Oportünizm'e getirdiği tanımla başlayalım: "Kısaca özetlenirse, ülkedeki hakim ve tali çelişkilere göre oportünizm biçimlenir, kılık kıyafetini ayarlar. "
Bugün Türkiye'de kimlik politikaları ve liberal terminoloji ile her geçen gün kendini kanıtlamak adına omurgasızlaşan "yeni sol" ya da tabirimle salon solculuğunun yarattığı bunalımı yaşıyoruz. Bu sol sol ile mücadele etmekte ve sol içerisinde birlik ve kolektif hareket bilincinin gerçekleşmesinin önüne geçmektedir.
Dahası, arkasına aldığı, öğrenci hareketlerine sadece "hobi" olarak ilgi duyan, "gençliğimiz de biz de yaptık"çı akademisyen tayfayı da ardına takıp bugün hepimize sosyalizm ve komünizm dersleri vermekte.
Birikim'in kapağındaki sloganı hatırlayın, hepimize yeni komünizmin demokrasi olduğunu söylüyorlardı.
"Sanayi devrimini tamamlamış, politik bilinci gelişmiş çok güçlü proletarya sınıfına sahip bir ülkede oportünizm, karşı güçleri büyütmek, kendi olanak ve gereçlerini olduğundan daha aşağıda değerlendirerek, vurulması gereken yerde vurmamak, beklemektir. Burjuva parlamentarizminin devamlı bir denge unsuru olmaktır. "


Bugün bize demokrasiden sürekli olarak sonuç beklememizi önerenler kimler? Ununu eleyip eleğini asanların sözleriyle nereye gidebiliriz?

Demokrasi yeni sosyalizm ya da komünizm değildir. Demokrasi devrimci mücadelenin önündeki liberal dilin ta kendisidir. Hele ki bahsedilen demokrasi %10'luk barajla Kürtleri dışarıda bırakan, Eşcinselleri içine almayan, kadınları %20 temsile mahkum eden bir demokrasi ise.
Şimdi hepimiz için düşünme zamanı. Sahiden liberallerle aynı safta demokrasi mi bekleyeceğiz yoksa devrim için gereken şartları mı oluşturacağız?

Kimse bize barışçıl devrimin gerekliliğine ilişkin sözlerden bahsetmesin. Arkadaşlarımız hapisteyken, polisin yumruğu askerin postalı kadınların ve çocukların suratında patlarken "Yeni sol" denilen dalgaya takılmak ve ondan çözüm beklemek gülünç. Elbette parlamenter sistemin olanaklarını kullanacağız; ama parlamenter sistemi tatmin mekanizması olarak kullanıp "Mecliste bir bağımsız sosyalist var" diye 5 yılda yaptığı üç konuşmayı alkışlamak hangimizin devrim anlayışına uyuyor? Tartışılması gereken, barajı nasıl geçeceğimiz değil, iktidara nasıl diş geçireceğimizdir.

Bitirirken sazı gene Çayan'a devredelim:


Kabaca -ana hatları ile- gelişmiş kapitalist, sosyalist ve geri kalmış ülkelerdeki devrim süreci içindeki oportünizmin belirgin niteliklerini belirttikten sonra, gelelim oportünizmin genel, değişmez kârakterine; hangi devrim sürecinde olursa olsun, hangi kılığa bürünürse bürünsün oportünizmin değişmez özelliği ideolojik mücadeleden kaçmaktır. Oportünizmin panzehiri ideolojik mücadeledir. Oportünizm proleter devrimcilerin karşısına hiçbir zaman açıkça çıkamaz.

İncir Reçeli: Çükünün dikine değil, yargısız düşünenler için bir film

Beklentilerle değil, kalbimize yaptığı eklentilerle değerlendirilmesi gereken film.

Sezai Paracıkoğlu'nun oynadığı bir filme gitmek öncelikle benim gibi kendisini seven, izleyen, yaptığı işlerden haz alan biri için ayrıca keyif oldu. bunu söyleyerek başlıyorum, çünkü film boyunca beni çeken karakter kendisininki oldu. belki eline kalem alan adamların dünyada karşılık beklemeden yaptığı şeyler de olabileceğine dair güzel bir kanıttı bu film. daha da ötesinde, aşk duygusunun ölesiye piçleştirildiği bir dönemde yapılması bakımından da mühim. teknik detaylarla ilgilenmiyorum, senaryonun işlenişiyle de öyle. beni ilgilendiren öyküdür. bu filmin anlatılması gereken bir öyküsü var.

İlk öykü yargılarımız üstüneydi. çükünden başka düşünme mekanizması olmayanlar için bir varoluş ansiklopedisi gibi önümüze dizilen bu öykü açıkçası birçok şeyi hatırlattı bize, insan olan yanımızı. varsın çıplak birbirlerine dokundukları sahne size "çok yapmacık" gelsin, varsın başroldeki kadının ses tonu sizi rahatsız etsin, mühim olan şeyin o kocaman senaryoda özellikle de erkek olan düşüncelerimize sunacağı bir yargısız bakış açısı oldu. bu filme aşk filmi diye gitmeyin. bu film yargılarınızla ilgili bir film. ve yargılar kırılsa bile kırılamayacak gerçeğin duvarlarıyla ilgili. yaratılan yeni gerçeklikle biraz da... her filmin mutlu bitmeyeceği gerçeğiyle. sonsuzlaştırmanın özel gücüyle işte...

Filmden önce özcan deniz'in filminin fragmanını izlemek zorunda kaldım. şimdi düşünüyorum da onu izleyeceğime bu filmi tekrar izlerim. Sezai Paracıkoğlu'nun gitarı eline aldığı sahne için de, nedensiz efkarlanmaların nedenine dair sorduğu sorular için de. iyi ya da kötü film değildir. bir şeyler anlatmış bir yönetmenin ve senaristin emeğidir.

Kurgusuna, şusuna, busuna başkası laf eder elbette. Bir de unutmadan sahiden: "Babalar her zaman haklı değildir"

 

Vicdan Solculuğu, Sol Bürokrasi ve Hiyerarşinin Tapınmacı Karakteri Üstüne Düşünceler

Aslında İnsaniyet Meyhanesi'ni kurduğumda burada halihazırda bir yerlerde yayınlanmış olan yazılarımı yayınlamak gibi bir niyetim vardı, sonra bu e-günlük tutma meselesinin bir yandan da kişiye özerklik kazandıran, genel olarak içinde barındığı ortamın hissiyatının dışına çıkabilen bir şey olduğu gerçeğiyle yüzleşmek güzel oluyor.


Bugünlerde sık sık karşımıza çıkan birkaç argüman üstüne bir şeyler söylemeyi faydalı görüyorum. Bu kavramlardan en öne çıkanı vicdan solculuğu:


Tarihi boyunca hiyerarşi ve bürokrasiden başka bir şey üretemememiş geleneklerin toplumsal muhalefetin yeni dinamikleriyle girdikleri bu "rat race"de kullandıkları kalıplara dikkat kesilmekte fayda var. Birgün'ün Eleştirel Kültür ekinde yer alan ve küçük burjuva siyaseti ile vicdan temelli sol anlayışı bir tutan makaleyi bilmem okumayanınız kaldı mı? Temel muhatabı Yıldırım Türker olan bu makale ile ilgili söylenecekleri aslında sözlükte Yıldırım Türker başlığı altında söylemiştim, oradan notları toparlayıp bu pasajı tamamlamak gibi bir niyetim var:


"Bu memlekette vicdan solculuğu başlığı altında ergenekon gibi milliyetçi, kontrgerilla yapılanmalarına bile "bunlar asıl suçları nedeniyle yargılanmıyorlar" diyerek burun kıvıran bir ekip tarafından eleştirildi ya artık kapıları kilitleyip Yıldırım Türker'i ve onun gibi vicdan sahibi olan insanları bir araya toplayıp bu evden çıkmanın zamanı geldi sanırım.

Öyle ki tarihi boyunca halkla paralel söylem üretememiş, halk desteğiyle yaptığı eylemleri de ideolojik boyutu nedeniyle hiçbir şekilde sonuca ulaştıramamış, eylemlerindeki şekilcilerin nedeniyle insanlardan uzak, sadece Marksizm'i bilip Foucault'dan yahut Adorno'dan esinlenenleri sosyalizme ihanet içinde bilmiş bir bakış açısı için Yıldırım Türker'i eleştirmek sanırım zor olmamıştır.

Gazetelerinin sütunlarında her daim militarizme yer açanlar, chp'ye vekil yetiştirenlerin türker'e saydırması normal aslında. Dahası "vicdan solculuğu" diyerek yabana attıkları kavramın temel olarak çok manalı bir noktadan, insanın haysiyetinden yola çıktığını bilmiyor olmalılar. Vicdan solcularını belirli konularla suçlayan soyalistlerin "vicdan solcusu" olarak bellediklerine temel bakış açıları şöyledir:

1- Kürtlerin peşine takılan solcular: bu kavramı o kadar sık kullanırlar ki tuğrul eryılmaz'ın akademide bize sık sık hatırlattığı gizli ırkçılık tanımının bu arkadaşlara cuk oturduğu gerçeği ile baş başa kalırız.

2- Eşcinsel ve kadın şakşakçıları: sosyalist olmanın heteroseksist ve dahi mizojinist olmayı gerektirdiğini ön kabul olarak hayatlarına soktuklarından vicdan solcularına her daim modernitenin "sakat doğan çocukları" gözüyle bakarlar.

Ezilen kavramını sadece sınıf kavramından ibaret sanan, hayatı boyunca eline herbert marcuse alıp okumamış, marksizm'in farklı yorumlarını Marx'a ihanet saymış bir kuşak için birilerini vicdan sosyalisti diye yaftalamak sahiden kolay olmalı.

Solun ayrışmasından vs. bahsederken bu vicdan solcusu kavramını ortaya atmaları iyi oldu.

Örgütlü sosyalist olup şeflere biat etmeyenlere de bir sınıf gerekiyordu.

Yıldırım Türker'e kim bilir neyin hıncıyla yöneltilen bunca itham umarım değmiştir. Türkiye'nin en temiz köşesini korkmadan yazan bir adama böylesine abuk bir tutumla saldırmak olsa olsa Birgün'ün eleştirel kültür ekinde nasıl yer ederim kaygısıdır.

Eminim şu an TKP'li, ÖDP'li arkadaşlar bana ateş püskürüp, Türker'in tam da bu kalıplara uyan bir pesimist olduğunu hatta tatlı su solcusu olduğunu söylüyorlardır.

Benim tek sorum ise şu:

Türker'in siyasal bir özne olarak tavrı ile bu örgütlü partilerin tavrı Türkiye sosyalist çerçevesi içerisinde eşit nicel önem taşıyorsa ve dahi hrant'ın arkasında yürüyen o kitledeki hakim duygu da vicdansa, acaba "vicdan sosyalisti" diyerek küçümsedikleri Türker'in "tüy gibi hafif, kılıç gibi keskin" dili türkiye solunun söylem problemi için çözüm olmasa da yol gösterici olabilir mi?

Subcomandante Marcos'u da yeterince kızıl bulmayanlar eminiz ki Türker'i yeterince "kızıl" bulmayacaklardır.

Ancak bu Marcos'un da Türker'in de tarih sahnesindeki rollerinin özelliğinden bir nebze bile olsa kaybetmelerine neden olmayacaktır.


Tarih bu kızıllık turnusolü denen müessese ile parti kapılarından sürülmüş; ama arkalarında yüz binleri yürüten isimlerle doludur. On binleri zorlukla bir arada toplayanların Hrant gibi insanların ölüm halinde de olsa bir araya toplanan yüz binlere şaşkınlıkla bakışının arkasında tam da bu kalem gücü ve özerklik hali yatmaktadır. Şefe biat etmeden, hayata anlam katma çabasını bu kadar kötülemek en iyi ihtimalle hırslı, muhtemelen maksatlı bir davranıştır.